Volledig programma - Congres Publieke Ruimte

Programma – Praktijksessies 6 februari 2014: VOORMIDDDAG
Congreszalen Paleis 3
ZAAL 1 – GROEN
10.15 – 11.00
Vervangingsproject laanbomen in Brasschaat
Jan Moereels, beleidsmanager ruimtelijke ordening, infrastructuur en gemeentelijk patrimonium, gemeente
Brasschaat
Het gemeentebestuur van Brasschaat ijvert naar een blijvend groen karakter. Laanbomen vormen de ruggengraat
van het gemeentelijk groenbeleid. De afgelopen decennia heeft de gemeente sterk geïnvesteerd in de uitbouw
van een geïntegreerd laanbomenbeleid om het laanbomenbestand gezond en op peil te houden. Waar mogelijk
worden de burgers betrokken in de keuze van de nieuwe soort laanbomen.
Meer informatie
11.00 – 11.45
Groene prikkels voor een groener straatbeeld in Vorselaar
Lieven Janssens, Burgemeester Vorselaar
Vorselaar stelde zich kandidaat als pilootproject om het Vlaamse “Groen in de Stad”-project (ANB) te vertalen
naar een plattelandscontext. Vorselaar is ook actief binnen het Leader-gebied “Midden-Kempen” en kreeg van
daaruit ook financiële steun. De bedoeling is om gemeenten tot meer groen aan te zetten door zowel bestaande
en vernieuwende ideeën (duurzaam, innovatief, onverwacht, monumentaal, participatief groen) aan te reiken. Dit
moet allemaal vanuit diverse niveaus en vanuit de meest uiteenlopende invalshoeken gebeuren: zowel zowel
ruimtelijke ordening (strategische visie op bouwen en wonen in de kern, stedenbouwkundige verplichtingen en –
mogelijkheden), meer groen in de straten (uitstraling kern), bebloeming, buurtprojecten (pleinen, speel- en
ontmoetingsruimte) als sociale projecten (alleenstaanden, senioren).
Meer informatie
11.45 – 12.30
Le développement des potagers en Région de Bruxelles-Capitale
Karin Hermanus, Bruxelles Environnement - IBGE
Maintenir les potagers existants et en développer de nouveaux, c’est ce que vise notamment le
« maillage potagers » de Bruxelles Environnement . En relation étroite avec le maillage vert, il vise une répartition
optimale d’espaces potagers sur l’ensemble du territoire de la Région. Les potagers concernés sont aussi bien
ceux qui sont cultivés en pleine terre, que ceux cultivés en bacs ou encore sur les toitures.
Plus d’information
ZAAL 2 - LICHT
10.15 – 11.00N PRESENTATIES
L’espace public sous le prisme de la nuit urbaine
Isabelle Corten, Urbaniste lumière, gérante de l’agence Radiance35, ScPRL
Au travers d’exemples concrets, en Belgique et à l’étranger, l’auteur propose d’aborder la dimension nécessaire
du“volet nuit” sur tout projet dans l’espace public. Nous vivons la moiité de la nuit dans le noir, et –encore
souvent- l’approche de la nuit reste accessoire, ou centrée sur un choix de design de matériel.
Comment, dès lors, aborder cela ? Quellles méthodologies peuvent aider à mieux appréhender la nuit et quelles
réponses apporter, pour améliorer la convivialité, la sécurité et la lisibilité des villes la nuit ? Tels seront les
thèmes abordés.
Plus d’information
11.00 – 11.45N PRESENTATIES
Le Plan Lumière de Liège ou le récit d’une démarche intégrée
Thierry Basomboli et Isabelle Corten
Secrétaire de cabinet de l’Echevin Jean Pierre Hupkens. Coordinateur (2002-2012) de la commission “Stratégie
urbaine et éclairage public” de l’association internationale des villes lumière (LUCI).
Urbaniste lumière, gérante de l’agence Radiance35, ScPRL
Pourquoi une ville s’intéresse-telle à la lumière ? Quelles stratégies met-elle en place (au sein de la ville mais
aussi vis-à-vis de réseaux internationaux) ? Au travers de l’exemple du Plan Lumière de la Ville de Liège et de
ses réaliastions; les auteurs abordent l’utilité de cette méthode d’analyse; quelles phases et informations elle
donn, ce qu’elle peut apporter par la suite et sur quoi elle a déjà débouché jusqu’à présent.
Plus d’information
11.45 – 12.30N PRESENTATIES
Lichtplan Hove
Light to Light en Stramien
Korte samenvatting binnenkort online
ZAAL 3 – VERKEER EN MOBILITEIT
10.15 – 11.00N PRESENTATIES
De la nécessité d’optimiser l’usage de l’espace public. Soyons créatifs pour les villes de demain ! (10u15)
Olivier Van Damme, Chercheur, Division Mobilité Sécurité et Gestion de la Route, Centre de recherches routières
(CRR)
L’accroissement des populations urbaines est une réalité qui va se poursuivre et s’intensifier dans les années à
venir. Dans un contexte de développement durable, cette augmentation démographique ne peut s’accompagner
d’une augmentation similaire des déplacements. L’une des solutions pour découpler ces croissances est de
freiner l’étalement urbain ce qui conduit inévitablement à une densification des activités en centre-ville. La
concentration induite par cette densification nécessite dès à présent d’optimiser l’espace public. Cette
optimisation passe inévitablement par une réflexion globale à mener sur les choix à effectuer en matière de
répartition et d’affectation de cet espace public en fonction des multiples utilisateurs et usages. L’objet de la
communication est de présenter un rapport d’études mené par le CRR à la demande de l’administration Mobilité
de la région de Bruxelles-Capitale sur les pistes disponibles et à venir en matière d’utilisation polymorphe de
l’espace public.
11.00 – 11.45N PRESENTATIES
Toegankelijkheidsbeleid openbaar vervoer.
(De Lijn)
Samenvatting binnenkort online.
11.45 – 12.30N PRESENTATIES
Nieuwe ontwikkelingen rond wegontwerp in Nederland (11u45)
ir. J.P. Boender (John), programmamanager wegontwerp bij CROW
In Nederland is in 2013 de categorisering van wegen aangescherpt. Ook is per wegtype een set basiskenmerken
voor wegvakken gedefinieerd. Met deze basiskenmerken kunnen de wegtypen herkend worden door de
weggebruikers en kunnen zij onderscheiden worden van de andere wegtypen. In 2013 en begin 2014 is en wordt
ook gewerkt aan basiskenmerken voor kruispunten en rotondes. Deze basiskenmerken zijn ook vertaald in
maatvoering en bandbreedte in de belangrijkste ontwerprichtlijnen. Het betreft de ASVV voor wegen binnen de
bebouwde kom en het Handboek Wegontwerp (HWO) voor wegen buiten de bebouwde kom die geen
autosnelweg zijn. In de presentatie wordt de drieluik uitgelegd aan de hand van voorbeelden.
ZAAL 4 – SPEL EN RECREATIE
10.15 – 11.00N PRESENTATIES
Mapping a Youthfriendly City: Lomap als hulpmiddel voor jeugdparticipatie bij de vormgeving van
publieke ruimte
Caroline Claus (Yota!) Bram Allegaert (Beam)
Om kinderen en jongeren, jeugdorganisaties en scholen meer te betrekken bij de Brusselse Stedenbouw, gaan
we met hen in dialoog op locaties waar ze vandaag vertoeven en elkaar ontmoeten. Cruciaal hierbij is het werken
aan enthousiasme en vertrouwen bij de kinderen en jongeren, als basis voor langer lopende betrokkenheid en
een duurzaam verhaal. In die dialoog benaderen wij kinderen en jongeren als experts in hun eigen buurt,
gemeenschap en stad. Hun kennis en perspectieven vinden wij belangrijk. Met tools zoals Lomap
(www.lomap.be) maken we het spreken over hun relatie met de publieke ruimte in de stad aantrekkelijk en
eenvoudiger. Maar komen we met deze tools ook tegemoet aan de kloof tussen het spreken over en de
uiteindelijke vormgeving van publieke ruimte?
Yota! ijvert voor een engagement met kinderen en jongeren dat meer is dan enkel luisteren; het gaat om
transparantie over hoe de resultaten van een bevraging opgenomen worden in technische planning en ontwerpen
Meer informatie
11.00 – 11.45N PRESENTATIES
Speelnatuur op school: met een kriebel-babbelplan aan de slag!
Jean-françois Van den Abeele, Zaakvoerder Fris in het Landschap
Kinderen doen al spelend ervaringen op, zoals leren kijken, voelen, proeven, tasten, horen en hun zesde zintuig
(intuïtie) gebruiken! Ze leren zorg dragen voor hun omgeving door er verantwoordelijkheid voor te dragen.
Speelplaatsen zijn de ideale plekken om kinderen die leerkansen te bieden: kinderen brengen maar liefst
minstens 6 jaar van hun leven door op een basisschool! Bovendien is het belangrijk dat kinderen zo vroeg
mogelijk in contact komen met het avontuurlijke en natuurrijke. Scholen, kinderdagverblijven en buitenschoolse
opvang hebben de kans (en verantwoordelijkheid) kinderen die prikkelende en avontuurlijke speelomgeving te
bieden.
Meer informatie
11.45 – 12.30N PRESENTATIES
Le maillage jeu à Bruxelles
Cécile Duvivier, IBGE-BIM
Samenvatting binnenkort online.
Programma – Praktijksessies 6 februari 2014: NAMIDDAG
Congreszalen Paleis 3
ZAAL 1 – PLANNING EN ONTWERP
13.30 – 14.15
Petite histoire des espaces publics bruxellois à la lumière de Hong Kong.
Olivier Bastin, Maître Architecte Bruxellois
Korte samenvatting binnenkort online.
14.15 – 15.00
Landschapsmanifest I, Kijken en zien
Claire Laeremans en Jorryt Braaksma, oprichters, LAMA landscape architects VOF
Een landschap is geen statisch object, het is een continu veranderend systeem waarbij geen enkel aspect los van
het andere beschouwd kan worden. Om hieraan vorm te geven, is kennis van het onderliggende systeem nodig.
Een landschapsarchitect is getraind om het landschap te zien, te denken en handelen binnen dit complexe
gegeven. Hij kan koppelingen leggen tussen verschillende werkvelden, lokale of bovenlokale opgaven en kansen.
Hierdoor wordt i.p.v. een generieke inrichting , een plek sterk in haar context verankert en locatiespecifiek. Ze
moet een meerwaarde opleveren voor zowel haar directe omgeving als het grotere geheel waar zij deel van uit
maakt. Aan de hand van een aantal inspirerende projecten willen we tonen hoe een integrale benadering en het
onderzoek naar systemen een meerwaarde oplevert voor de inrichting van het landschap en de openbare ruimte.
Meer informatie
15.00 – 15.45
Grootse ingrepen in kleine gemeenten
Maarten Gheysen, Intercommunale Leiedal
Een uitgesproken focus op de steden en haar randen heeft de jaren heel wat kennis, voorbeeldprojecten,
methodieken en ontwerpstrategieën opgeleverd voor ruimtelijke planners, architecten en bouwheren. Ondanks
deze duidelijke maatschappelijke opgave ondervinden kleinere gemeenten moeilijkheden om een gedegen
ruimtelijk beleid te voeren. De middelen die ze voorhanden hebben zijn nu eenmaal schaarser. Ze kunnen deze
ondersteuning ook niet losweken bij het Vlaams Stedenfonds, ondervinden moeite om private investeringen aan
te trekken om in een publiekprivate samenwerking te stappen, of om vernieuwende projecten te stimuleren.
Hierdoor worden deze gemeenten gedwongen om creatieve paden te bewandelen om kwalitatieve ruimtelijke
projecten te initiëren en realiseren. Enkele recente ruimtelijke projecten in de kleinere dorpskernen tussen Leie en
Schelde tonen echter wat wel kan.
Meer informatie
ZAAL 2 – WATER EN VERHARDINGEN
13.30 – 14.15
Water in de publieke ruimte
Ben Caussyn, milieuambtenaar en Dirk Waelput, stedenbouwkundig ambtenaar Stad Eeklo
Duurzaamheid, en dus ook een goed waterbeheer, is een belangrijk aandachtspunt bij de opstart van
planningsprocessen. In mobiliteitsplannen, ruimtelijke uitvoeringsplannen, verkavelingplannen, ed. worden de
principes vastgelegd die een goed waterbeheer (on-)mogelijk maken.
Daarnaast proberen we in de stad Eeklo water te gebruiken als element om de ruimte vorm te geven. Het inzetten
van water als (natuur-)belevingselement vergt heel wat vooroverleg met alle betrokken partijen. Ook de keuze
van een studiebureau dat de visie van de stad kan omzetten in plannen, bestekken en realisatie op het terrein is
essentieel.
Het omzetten van waterproblemen naar water als belevingselement in de ruimere omgeving vormt daarom een
cruciaal punt in de visie van de stad. Aan de hand van uitgevoerde en geplande projecten worden deze
uitgangspunten toegelicht.
Meer informatie
14.15 – 15.00
Gladheidsbestrijding 2.0 in Nederland
J.G.R. van den Berg (Robert-Jan), manager account management team and international relations bij CROW
In Nederland is met name in de afgelopen 10 jaar veel geïnvesteerd in de gladheidsbestrijding. Het economisch
belang meer ook toegankelijkheid en welzijn van burgers hebben grote invloed gehad op de ontwikkelingen. Deze
ontwikkelingen zijn terug te vinden in handreikingen voor beleid maar ook voor uitvoering. Het praktisch
toepasbaar maken van de vele kennis en onderzoeksresultaten is een grote uitdaging voor CROW. Zij doet dit
samen met de direct betrokkenen zoals wegbeheerders, fabrikanten van materiaal, zoutleveranciers en
weerdiensten. De resultaten hiervan worden door deze aanpak breed gedragen. Samen is een van de bepalende
sleutelwoorden in dit proces. In de presentatie komen een aantal van bovengenoemde aspecten op beleids- en
uitvoeringsgebied aan de orde.
Meer informatie
15.00 – 15.45
La prescription des pierres naturelles dans les marchés d’aménagements publics – au-delà des simples
aspects budgétaires!
Francis Tourneur, Secrétaire général de l’ASBL “Pierres et Marbres de Wallonie”
Le choix de la pierre naturelle pour des aménagements urbains, principalement pour des revêtements de sols,
repose essentiellement sur des critères techniques et esthétiques. La pierre est réputée pour sa robustesse
physique et pour sa facilité d’entretien. Ces paramètres sont faciles à décrire et à contrôler. Mais la pierre
présente aussi d’indéniables qualités esthétiques, forcément plus subjectives et donc plus délicates à utiliser
dans les prescriptions. On peut aller au-delà de ces critères classiques, en introduisant des clauses sociales,
éthiques et environnementales. Ceci est plus facile à gérer dans une procédure d’appel d’offres, alors que
l’adjudication ne repose souvent que sur une sélection de prix, au détriment de la qualité. Il faut moduler ces
procédures, dans une philosophie globale de développement durable et de gestion parcimonieuse des
ressources naturelles.
Plus d’information
ZAAL 3 – BEHEER EN ONDERHOUD
13.30 – 14.15
Veteraanbomen: probleem of opportuniteit?
Tom Joye, Inverde, bomenbeheer
Veteraanbomen zijn bomen die over hun hoogtepunt heen zijn: ze hebben zwaar dood hout in de kroon, rot en
holtes in stam en takken, … De klassieke recepten van het bomenbeheer werken bij veteraanbomen niet meer,
waardoor ze vaak afgeschreven worden als probleemboom en gebrandmerkt als ‘te vellen’. Ecologisch zijn
veteraanbomen echter uitermate waardevol en vaak gaat het, bijvoorbeeld door hun hoge leeftijd, om
cultuurhistorisch of landschappelijk zeer waardevolle bomen. Bovendien kunnen ze met het juiste beheer nog
decennia of zelfs eeuwen mee. Tijdens de lezing wordt dieper ingegaan op het herkennen en waarderen van
veteraanbomen en op mogelijke beheermaatregelen om ze in stand te houden en te zorgen voor opvolgers.
Meer informatie
14.15 – 15.00
Onkruidbeheer op verhardingen
Valentijn De Cock, praktijklesgever groenbeheer inverde
Het totaal verbod op het gebruik van chemische onkruidbestrijdingsmiddelen in openbaar groen nadert snel. Heel
wat steden en gemeenten hebben de afgelopen jaren nog niet de nodige know –how opgebouwd en/of de nodige
investeringen gedaan om hierop voorbereid te zijn. Tijdens deze presentatie wordt het belang van preventief te
werken nogmaals onderstreept. Ook het belang van een geïntegreerde aanpak waar meerdere diensten mee
betrokken zijn en een goede communicatie en voorlichting blijven belangrijke punten. Een combinatie van
alternatieve bestrijdingsmethoden zal steeds effectiever zijn dan zich op 1 techniek vast te pinnen. Ook hier
zetten we de voor- en nadelen nogmaals op een rijtje. Meer informatie
15.00 – 15.45
Spelen in Gent – aanpak & beheer
Arnoud De Coen, Landschapsarchitect, Groendienst Stad Gent.
Kinderen spelen altijd en overal. In Gent biedt de Groendienst veel kansen tot ongeorganiseerd buiten spelen en
dit dicht bij huis. Niet alleen zijn er intussen meer dan 130 speelterreinen in het groen die permanent toegankelijk
zijn maar alle parken zijn bovendien op zich uitgelezen speelplekken voor jong en oud door een aangepaste
inrichting en beheer. Na 15 jaren speelruimtebeleid van de Stad Gent wordt er een overzicht gegeven van de
organisatie rondom de uitbouw en beheer van de formele speelterreinen. Wat kosten al die speelterreinen
eigenlijk? Hoe komen ze allemaal tot stand en hoe hou je dit alles veilig en aantrekkelijk?
Spelen in Gent! Een aantal termen zoals avontuurlijk spelen, recreatieve structuren en spelprikkels worden
toegelicht aan de hand van enkele wervende realisaties.
Meer informatie
ZAAL 4 – PARTICIPATIE
13.30 – 14.15
Participatie, proces en project.
Bart Aerts, Head of the urban planning office Matexi
Het stakeholderveld waarmee projectontwikkelaars rekening dienen te houden is complexer dan ooit. Kopers,
lokale en bovenlokale overheden, omwonenden en belangengroepen zorgen ervoor dat een standaard-aanpak
niet meer mogelijk is. Matexi beschouwt deze toenemende complexiteit als een uitdaging. Door actief samen te
werken met alle stakeholders trekt Matexi het proces open – een leertraject voor alle partijen – om tot een buurt
te komen waar het nog beter leven is. Meer informatie
14.15 – 15.00
Participation citoyenne: Opportunité ou manipulation ?
Daniel Burnotte, administrateur délégué [email protected] Scrl
La montée en puissance de la parole citoyenne dans nos espaces publics a poussé les acteurs publics et privés
à mettre en oeuvre des processus participatifs diversifiés et plus ou moins élaborés. Les notions de participation,
consultation, débat citoyen, concertation sont de plus en plus utilisées dans le langage politique. Mais cette
(sur)valorisation de dispositifs pas toujours bien activés provoque aussi un questionnement de plus en plus
important sur le bien-fondé de ces démarches.
A partir de quelques exemples d’animation de processus particiaptifs menés en Wallonie (Vallée Sérésienne, Site
des anciennes Forges de Clabecq, Projet de Master Plan du site des Haïsses-Piédroux, …), les différentes
étapes d’une démarche partiipative seront évoquées tout en se posant la questions des limites et de l’intérêt de
ce type de démarche.
Plus d’information
15.00 – 15.45
MAP-it - a participatory mapping toolkit. Use-cases in a public space context
Liesbeth Huybrechts en Thomas Laureyssens,
Research coordinator, MAD-faculty (LUCA Arts | KU Leuven) en PhD researcher, MAD-faculty (LUCA Arts | KU
Leuven)
MAP-it is a hands-on tool used to plan, analyse and reconstruct past and future projects and spaces. It is a
method to visualise a process in space and time, in a low-tech, open and flexible manner. It can be used in
various situations, such as brainstormings, debriefings, interviews... In this presentation we will focus on how
MAP-it can be used in a public space context, both as a tool for bottom-up participation, as well as to facilitate a
design process among specialists and other stakeholders.
Meer informatie