PERSBERICHT - Vrije Universiteit Amsterdam

PERSBERICHT
13 MAART 2014
Wat pesten doet met genexpressie en hersenfuncties bij
schoolkinderen
Half miljoen voor onderzoek door ontwikkelingspsychologen
Ontwikkelingspsychologen van de Vrije Universiteit Amsterdam gaan 2300 basisschoolkinderen van hun
vijfde tot twaalfde jaar volgen om te onderzoeken hoe het komt dat ongewenste sociale ervaringen bij
kinderen leiden tot probleemgedrag en verminderde schoolprestaties. Ze kregen daarvoor een half miljoen
euro van wetenschapsfinancier NWO.
Van alle kinderen word 15-20% weleens gepest op de basisschool. Het is bekend dat afwijzing of gepest
worden door medeleerlingen en een slechte relatie met de leerkracht vaak leiden tot emotionele en
gedragsproblemen en slechte schoolprestaties. Toch begrijpen we niet goed waarom dit zo is.
Jaarlijkse check van DNA en hersenfuncties
De onderzoekers onder leiding van hoogleraar Ontwikkelingspsychopathologie Pol van Lier gaan na in
hoeverre genetische processen en veranderde hersenfuncties bij gepeste kinderen bijdragen aan
probleemgedrag en slecht presteren. Zij volgen de kinderen jaarlijks over de hele basisschoolperiode (5 – 12
jaar). Zij brengen hun sociale ervaringen met medeleerlingen en leerkrachten zorgvuldig in kaart, verzamelen
genetisch materiaal en onderzoeken het functioneren van het brein van de kinderen. Daardoor kunnen zij
testen in hoeverre ongewenste sociale ervaringen in de klas van invloed zijn op de expressie van genen die
te maken hebben met het stressregulatiesysteem van de kinderen. Mogelijk leidt een dergelijke invloed tot
verminderde reactie op stress, maar daardoor ook tot verminderde gevoeligheid voor straf of correcties door
de leerkracht. Daarnaast gaan zij na of ongewenste sociale ervaringen in de klas invloed hebben op het
functioneren van de gebieden in de hersens die te maken hebben met sociaal besef en zelfregulatie. Beide
verklaringen kunnen bijdragen aan het inzicht waarom de effecten van pesten zo langdurig en moeilijk te
behandelen zijn.
Verschillende soorten ervaringen
Dit onderzoek is een van de eerste waarin de invloed van sociale ervaringen in de basisschool over langere
tijd wordt onderzocht. Daardoor is het mogelijk de invloed van herhaalde negatieve ervaringen in kaart te
brengen, maar ook om na te gaan welke positieve ervaringen in de klas de kinderen kunnen beschermen. Die
kennis helpt bij de inrichting van preventieprogramma’s die rekening houden met de verschillende soorten
ervaringen van de kinderen met elkaar, de verschillende rollen die de kinderen in de klas spelen (zoals
pester, slachtoffer of beschermer) én met de leerkracht. Bovendien geeft dit onderzoek inzicht in het beste
tijdstip in de basisschoolperiode voor preventieve interventies. Tenslotte laat het zien in hoeverre bij
interventies rekening gehouden moet worden met veranderingen in genetische processen, sociaal besef en
zelfregulatie bij de kinderen die slachtoffer waren van pesten.
NWO Investeringen Middelgroot
NWO Maatschappij- en Gedragswetenschappen kent jaarlijks aan projecten financiering toe voor de aanschaf
van apparatuur en ontwikkeling van databases. Deze financiering is onderdeel van het NWO-programma
Investeringen Middelgroot.
NOOT VOOR DE REDACTIE
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Pol van Lier.
Persvoorlichting VU
Pol van Lier
T
020 5985666
T
020 5988735
E
[email protected]
E
[email protected]