10th Sci. Kan -2014;pdf

CzsÁåAiÀÄ 24
ªÉÇåÃªÀÄ «eÁÕ£À
(A) £ÀPÀëvÀæUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ UÉ¯ÉQìUÀ¼ÀÄ
)&]V®$Lwp¨3|Yp$YJqw
ŏ
¥ÉÆæÃmÉÆÃ¸ÁÖgï K£ÉAzÀÄ «ªÀj¸ÀÄ«j.
ŏ
p3´Y¯w¥J¥ZYzrz(Ju3]qt¹$]Vwp¨qJsxM
ŏ
¥J¥Z$L|±Jwp3´Y¯o$]Jww}4¤83JWwp¨qTxM
ŏ
p3´Y¯w¥J¥Zy$]3$r]Y®¥Z8t]{8w]33JWwp¨qTxM
ŏ
rJ¸pw-$]Jp$]qJsxM
ŏ
8z4µ8x]V8p¨rQwLTxM
ŏ
©Uï ¨ÁåAUï ¹zÁÞAvÀªp¨r3Mw&$}8p¨rQwLTxM
58}¤°wtr¯Dpw]xHpq$LYw9*$O8w8zJZ¯8
3z8Wp8&pwwLU3UQ]o3p¨q]V¹Mw]'3}x3´X$LrVz$LLw]
uV$L|±p&p3r]858}¤°wp¨]VM]Z$8-p¨wr]Z$8¸-$t
r]o$] t$o]Z$8¸-$]J =$]¯op8 J8'3}3$L8 r$LL¹$L
r]89w
(Z r¯J$uVw8w w]{wLpw $Lw 4Jp3´Y¯ pU]8{
58 }¤°] &]V®$Lp }JwyY x}²]|± pJJ v|$Lp¸ p3´Y¯8
xp8Z¤w)u3p¨w)p3´Y¯8wLpwpp¨=4Y8JZ¯'3}wp¨
&p²W8w$YwLU]
]J]}¹3] $Lo$] =$]¯p &[w 8¯8 w{¿p 3´¿$}8p¨
3Wt]']Jp3´Y¯8px$]t]JxJw]M$]&]Jt8=wLZ
Z$L]$Y9]=os¤$L·p3´Y¯8px$]&p3H®Zw¹¹8&$YJ]|±]
']8®'3}8z]|±Jw-{±p3´Y¯80$]wYz]|±Jw$YuVw8Y¤])
&]V®$L]|± qwp3´Z¯3 x38z4µ8 x]V8wY¤ x}²] *8w(w8 t8
Z$LxM
p3´Y¯8Q u]¯Jw¹(]¦ 3p$L|± wp¨r©Y¤w(]qw8
&=M$Lp¨$O wLTY¤] &z±w" ] p3´Y¯88 0$] Iwp =3¯x] (]p¨
&uV®w]M$] p3´Y¯8Jr8·w t8 wY¤ &]J O© xp t89p x=J
Z$Lt]
391
&]V®$Lpo$]Z]t$oJw$YW£p$Lp3´Y¯8Yw&¤Y²]3p$L$Y]|±
u9 3p8·Y¤w wY¤ t ]T¡ 8Y¯] p3´Y¯8 3p$L J]¯JwW$L
©O]$o83p$LL8Y¤]
£ÀPÀëvÀæUÀ¼À GUÀªÀÄ
p3´Y¯8*8wo$]xp}]wJ8pT$Lwr¯4¯$L8p3´Z¯3x3-$]J
w®w]|±twQ8 xJw
]T¯ Gp¸&qzo$]9JwtY¸&qzwT8
w
)&q|$LwT8
Yw 8JY²Y
o
$]$3DY8
·Y¤]
&qz8 $3DYo$]
$]¯Y$L0Y¤Tw=8Y¤8Y¤]3¯wWwT]3$]¯]|±8{3J]
J~ Jr8·Y¤] ) $Y]|± r¯wZ¹w tzw$]J 8JY² Y = 3Uw
wT]J~$LuV83$]]
¯ |±$L(JY¤]]w
¯ ®]3$]]
¯ Y¤r]
¯ V pw9.3w5
tz(JY¤]3$]¯]|±Jr8·w8z3D¢ £ÀPÀëvÀ¯&[w¥ÉÆæÃmÉÆÃ¸ÁÖgï JAzÀÄ
J(]w$]p3´Y¯w9Jr8·Y¤]8Jr8·zx|$LL$YJw¹
U$LY¤])Jr8·wr¯4¯$L$L|±]¯w®$=$Lw]$Y{±Jr8·ww8w
woÅ¹Y¤]
r¯PJ¸p|±Jw&qz3W8pTxprJ©J8JY²w&qz]8zwp¨
$3DY8·w$Y wLTY¤](]M$] Yr wY¤ 0Y¤T =Y¤ 8Y¤]Yrw
10 «Ä°AiÀÄ£ï K ']8 T¯Gp¸ p®4±$L xzp 4¯$Ly$] |$LwL¸
*YZ
© $
¤ LL8Y]
¤ 8= rw
¯ L W]|± *£ u3 wY¤ x4JW8
vT8T$
LL8Yw
¤ vT8T$LL8w}4¤$LJw5w9wY¤]80$]p3´Y¯wOY¤]
)$Y]|
± Jw 5w9r$
¯ L8w8wtzwp3Y
´ w
¯ p
¨x3p
8

Y]
¤ ']J
8JY²]0w5Y(]3wp9$Yzp*$P8Y¤](wM$]p3´Y¯w¸ÀªÀÄ¹Üw
YzrY¤]p3´Y¯8J~$Lp¨&wz$v&w8¥J¥Z$Lzwv|$Lp¸w¹8
wJ8
(Jt]3UwJ~$L·p3Y
´ 8
¯
|
p
± r¯ Pp¸q]Vp8Z
$L|±xzp8
·Y]
¤ &wrzw9JY¤wwY¤=3zIw$Yw9JY¤w$L¹wLJ/]v|$Lp¸
w¹8$])$Y]|±w$]wM$LZ¤]
3$r]Y®-$]Jp"
w¥Z Yzs] p3´Y¯o$] }4¤$L q$LYw9
J
wY¤w x4JW8$]]Jw 50Y¤Tw
&]J
xJ]§o4p8JY²0w50Y¤T4$Yt=]8
p3´Y¯] Jr]J8 =Y¤w &]J w{¿x¤°W¹
=8w]M$] p3´Y¯] Yr 3Uw$LL8Y¤] ']¦M$]
&]3Uw'wY¹]x4JW8p¨Y¤w)$Y]|±
p3´Y¯w3$rp$LtW£]9JY¤]']¦M$]3$r]Y®JAzÀÄ
PÀgÉAiÀÄÄvÁÛgÉ.
DY¯3$r]Y®
3$r]Y®¥Z$LwJ8-{±p3´Y¯8x3p]$Y80$]'9JY¤]É.
392
p3Y
´ ]
¯ Jr]
J
8

w®3
=p8

Y
· ¤]$Y8u¹
V $3D(p¨v$LL8Y]
¤ 8
V ]|J
± w|$LwL¸p®4$
± L¸8 rMwY¹
p8
$T3t¹p¸
vÁ¥À 10 KYzs]88u¹
vG88Y¤w 8uV¹]|± |$LwL¸ xzp rW¹8$Tp$YJ 8uV¹w (p¨
3$L{J] 3$r]Y®] *v«] Jr]J 3D3$T ]J3 8Y¤] (]M$]
T¯Gq¨pwTw8Y¤])wTwp¨8¯$LqM3 JAzÀÄ PÀgÉAiÀÄÄvÁÛgÉ.
EzÀ£ÀÄß w½¬Äj
¸ÀÆAiÀÄð, PÉA¥ÀÅzÉÊvÀå, ¹Üw vÀ®Ä¦zÉÝÃ DzÀ°è, §ÄzsÀ ªÀÄvÀÄÛ ±ÀÄPÀæ UÀæºÀUÀ¼À£ÀÄß £ÀÄAUÀÄºÁPÀÄªÀÅzÀÄ
ªÀÄvÀÄÛ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ vÁ¥À JµÀÄÖ ºÉZÀÄÑvÀÛzÉAzÀgÉ, ªÁAiÀÄÄ ªÀÄAqÀ®ªÀÅ ZÀ¯Áè¦°èAiÀiÁUÀÄvÀÛªÉ ªÀÄvÀÄÛ
¸ÁUÀgÀUÀ¼ÀÄ EAVºÉÆÃUÀÄvÀÛªÉ!
±ÉéÃvÀ PÀÄ§ÓUÀ¼ÀÄ
3$r]Y®¥ZYzs]p3Y
´ 8
¯
w$]p8Yw
¤ -$t]p3Y
´ ]
¯ J~$Lp¨wz$vY]
¤ p3´Y¯wYp¨J3w=wp¨3D3$Tp$YJ&]J
J~$LJJ~9$Y (]p¨=$]¯}5J xZ
-p¨Y¤J3Uw(]¦|±Yp¨]8JY²o$]9p3´Y¯
3$LYT8Y¤]Yr wY¤ 0Y¤T D] 3JW
p3´Y¯ (p¨ 3$LL{J] Yr t =]8
p3´Y¯w&oÅ3 'wY¹w· 4JW8p¨±ÉéÃvÀ PÀÄ§
DY¯}²Y3t
'8Y¤]
EzÀ£ÀÄß w½¬Äj
±ÉéÃvÀ PÀÄ§ÓzÀ°è£À zÀæªÀå JµÀÄÖ ¸ÀA¦ÃqÀ£À UÉÆArgÀÄvÀÛzÉAzÀgÉ ZÀªÀÄZÀzÀ°ègÀ§ºÀÄzÁzÀ zÀæªÀå
£ÀÆgÁgÀÄ l£ï vÀÆUÀÄvÀÛzÉ.
t¯wW®p¸ =$]¯}5J¸ &3tJ¸ J$]
{Mp|± Gq]J (wJ uVY}¤°wp¨ r¯Tqµ 3{G
=p¨ ¿p|± &uV® ]J J|± R.H. rVzJ¸(wJ x]V®\¹$LL9
3$v¯T¸x}²x]®z$L]|± J|± s-=¸UrT]
J
}²Y3t8

]§$Ywp¨ qJs]J p3´Y¯] J~$L J J~9$Y
=9]¦|±&]= $]Y
¯ (Jw3r©3$LL93p8
·Y¤w

-$]r¯Zro]J=$]¯}5J¸JwJJ|± uVY}¤°]|±
pt{¸r¯}¤$Lp¨W.A rVzJ¸HY$D3$TJ
393
DY¯
JJ~9$Y=J~$Lp¨8$Tp3´Y¯8uVx®wp8Y¤]"
J J~$L /] rO &[w &]3 =
J~$L· p3´Y¯8 3$r ]Y® ¥Z$L &p$YJ xvÅp¨
MZ$L|± x38·Y¤w &w8 x3 0$]]J
w{$]J$Y'J$uVw8wp®4±$L4¯$L8zw
$Y8p¨ 8$UJY¤] |$LwL¸ p®4±$L¸8
xzp8$T8'8w3t¹p¸vG8$]3t¹p¸
8uV¹ *$P8Y¤] 3t¹p¸ vG8 xzpo$]
&4µGp¸ 8uV¹*$P8Y¤] 8 p®4±$L xzp] DY¯rJ¸pw
Jrw$]wM$LY¤==uVJw]]VY8
*Y©Z¤$LL8Y¤w(]-|±$LwJ8w$]wM$LY¤]$]J8uV¹]|±3v«W]p®4±$L¸
*$P8Y¤])$Y]|±p3´Y¯ªO8·Y¤])x]®wLpwp¨¸ÀÆ¥À£ÉÆðÃªÁ &[w
wpw®-p¨Y¤J
rJ¸pw:Op$L|±J3
]
r][¹8 3zww
= $sTp8$T 3$]¯]|± p®P¯p8$]9Jw
8z *]3·Y¤] (]p¨ £ÀÆåmÁæ£ï £ÀPÀëvÀæ JAzÀÄ
PÀgÉAiÀÄÄvÁÛgÉ.
&Zw8]|
± ZJ8Z¤J wp®P¯p¸p3´ Y8
¯
w $L]
&$YJ8|±x4JW8p¨xUY¤w(wp¨r{µJ¸8$]
3J$LY¤J
DY¯p®P¯p¸p3´Y¯
PÀé¸Ágïì
3 ²J¸8 p ¨ w ] z r zww ] p3 ´Y ¯8 $ ]3 $U]¦ J ']J J| ±
58z}¤°GJ 3²J¸8$] JU$L YJ$88p¨ JwY¤w -$]
3$TU]J8{4µ8$]JU$LYJ$88Jww]p¨8wq]J']J
$LLw] p3´Y¯w JU$L YJ$88p¨ Jw$Y 3W|z± ) 3$L8p¨
l3²©{±J¸Jµ¸m$4´r¤w9PÀé¸Ágï JAzÀÄ PÀgÉzÀgÀÄ.
3r©38
$L¹p]4 $YwLJrO&oÅ3 J~$L· p3Y
´ 8
¯
rp
¹w&w} 8
|
±
tY¸ r¯wLW] J~ t W£8Y¯3 $sTp8$UJY¤] 8JY² 3´Y¯ &Y®$Y
Z¯w¯w9Jw)3$L33r©3Blackhole -p¨Y¤J3r©3$LtY¸r¯wLW]
= $]¯Y (Jw ]¯w®wp¨8$UJw]M$]&Y®oÅ3 8JY²tz]¦(]tY¸
ºÁUÀÆ ¸ÁAzÀæ £ÀÆåmÁæ£ï £ÀPÀëvÀæ.
394
PÀ¥ÀàÅ PÀÄ½AiÀÄ£ÀÄß PÀÄjvÀAvÉ £ÁªÀÅ UÀÄgÀÄw¸À§ºÀÄzÁzÀ CA±ÀªÉAzÀgÉ CzÀgÀ UÀÄgÀÄvÀé ªÀÄvÀÄÛ
$]Y
¯ (YJ z3W
´ 8]Yr0YT
¤ &[wJ$Lq3$$LGp8
p
¨q]V¹
Mw]
]V®w8] .3$]J u3 &[w JU$L &{8 Jr]|± $LLw] wLZ
3r©3$L]J3tJwoz±3r©3$L&]Jq]|±Jw3$L8w{3w
8JY²tz8$]83r©3$L]¯w®J~$Lp¨Jw8vT8T$LL8wx4JW
r$Go$]&]J(Jx3$Lp¨ZwL¹qt]
H»¹PÉÆ½î
¸ÀÆAiÀÄð£À ErÃ gÁ²AiÀÄ£ÀÄß ¸ÀÄªÀiÁgÀÄ 3 km wædåzÀ UÉÆÃ®zÀ UÁvÀæPÉÌ ¸ÀA¦Ãr¹zÁÝzÀgÉ
CzÉÆAzÀÄ PÀ¥ÀàÅ PÀÄ½AiÀiÁUÀÄvÀÛzÉ.
£ÀPÀëvÀæzÀ §tÚ
JZ¯'3}wp¨qwpU]8w]zpO3p3´Y¯8v$LtW£]w8$Y
3WY¤w']JoQpU]8&w3$rowY¤4Y¤tW£8$]3UJY¤w
p3´Y¯8tW£883JWwp"
p3´Y¯]tW£&]Jw{¿Yr3&p8Ww9JY¤]
p3´Y
8
¯
JY]|
±p J68
x}±Xy
$]p3´Z3¯ wYwJW
]|±J w]VY8p
¨
rY¤w
L Tt]p3Y
´ ]
¯ JY]|
p
± ZwY
¯ $
LxYJX
$
Lp3Y
´ ¯ tW£wp
¨qW¹yY]
¤ (]M$]p3´Y¯]Yrwp¨Z$Lt]p3´Y¯8w{¿Yr]w®s¤wLJK
(]¦ q|v p3´Y¯8]¦ wLJ K EgÀÄvÀÛzÉ. PÉ®ªÀÅ £ÀPÀëvÀæUÀ¼À vÁ¥À ªÀÄvÀÄÛ
tW£8p¨39prQy$]Z$Lt]
vÁ¥À
§tÚ
£ÀPÀëvÀæ GzÁºÀgÀuÉ
K
PÉA¥ÀÅ
vO{¸9¸
K
4Y¤o
'3¹J¸
K
K
o
oE$L$L·v
$L¹
®Ä§ÞPÀ
K
q|E$L$L·v
M8{¸
ZÀlÄªÀnPÉ 24.1
DPÁ±À «ÃPÀëuÉ PÉÊUÉÆAqÀÄ, F PÉ¼ÀV£À £ÀPÀëvÀæUÀ¼À£ÀÄß UÀÄgÀÄw¹. CªÀÅUÀ¼À ºÉ¸ÀgÀ£ÀÄß ¥ÀjtvÀjAzÀ PÉÃ½ ¥ÀqÉ¬Äj.
1 CvÀåAvÀ ºÉÆ¼À¥ÁzÀ £ÀPÀëvÀæ 2 PÉA¥ÀÄ £ÀPÀëvÀæ 3 ¨ÉÃgÉ ¨ÉÃgÉ §tÚªÁV PÁtÄªÀ £ÀPÀëvÀæ
395
UÉ®Qì
8z4µ8
p3´Y
¯ &qzwY¤]V
(w8 0$]w®w¥ p3´Y
8
¯
&$YJY
J]V

8{4µ$L3$]]
¯ Y¤Y¤Z¤JY¤w8z4µ8p3´Y8
¯ p¨*8xw¥0$]wLp®
p3´Y¯w] pw $L¹v|$Lp¸p3´Y¯8p¨8$T 8z4µ$L|±] '8z4µ$L
DPÁ±ÀUÀAU&[wzo.
'3}8$8$Lzwx$L8
'3}8$8$Lw®wLJ0$]z3´H®Zw¹8
&$DpTy
$]8w pxOx4´]8'3}8$
8$L3$]]
¯ |
±*v«3$UJw
wOYP$L$Z]¦&$=83T8]$Y]r©3Uw$LL8Y¤8Y¤]
3$]¯]|± &]J ]r© H®Zw¹¹8 pw $L¹ (Jw]
'3}8$8$L 3$]¯o$] wLJ &]V¹ ]J]|±] ' ]Jw wLJ
H®Zw¹89JY¤]
$L¹ wY¤ &]J$op 8¯$L w®w¥$L '3}8$8$L 3$]¯] Y¤
3$
U8km w8]|
±=|Z¤] 0wZ¤tJzwLJx|$Lp¸
H®Zw¹8p¨Y8]3·Y¤]
£ÀªÀÄä UÉ®QìAiÀÄ°è ¸ÀÄªÀiÁgÀÄ 1011 p3´Y¯8]¦ &wz±]J 0O J~ wLJ
×10kg.
DY¯0$]&$D
pTy$]&3}8$8
v|$Lp¸w¹8 $] tY¸&qzwT8
8JYo
² $]8z4µ8
Jr8$Uw-$]58z}°¤GJ
+JY¤J x}²]|
±zwJx]Vw
]8z4µ8
w&w
xvÅp¨w93WY¤w8&w8*8wwuJu
J$LL9JY¤]8z4µ8J-|sµ$LwY¤&q$LY
'3J8w
-|sµ$L8z4µ
-|sµ$L8z4µ8twLp®)8z4µ8|±Jw
p 3 ´ Y ¯ 8 r 3 ´ w 9 r zw w 9] ¦ zuV w 9
8=Mwoz±(]J|
± Q¯|$Lp¸9$Y= p3Y
´ 8
¯
JY]
¤ (w8&8zwLJx|$Lp¸ H®Zw¹8
DY¯-|sµ$L8z4µ
396
J8z4µ
J 8z4µ8 p3´Y¯8 0$] $]Jw] HTX )
UÉ®QìUÀ¼À°ègÀÄªÀ £ÀPÀëvÀæUÀ¼ÀÄ ºÉÆ¸ÀzÁzÀªÀÅ ªÀÄvÀÄÛ ¥ÀæPÁ±ÀªÀiÁ£ÀªÁzÀªÀÅ
'9w)8z4µ80$]o4q$]pU]8&w3$]¯]|±
*v«3$UJwwOYP$L$Z]¦&$=83T8]$Y
]r©3Uw$LL8Y¤8Y¤]
DY¯J8z4µ
pw8z4µ'3}8$8J8z4µ80$]*]JX
&q$LY8z4µ
J Dw$Y &q$LY 8z4µ88 $LLw]
Ju8z±$o¯$L3$]¯8Jwoz±)8z4µ8
D3]9]¦(wp¨8JZw]²z©33J
«±ÀézÀ GUÀªÀÄ
DY¯&q$LY8{4µ
pw x}² t x}z $]J 8 4¯$LL~z (] 8 *8wwyY
-$]'{DJxJ"rJ¸pwªOq]}¹p]']VJ]w{x}²w0$]
ªOo$]'J$uVwyY-$]r¯ZroY¤J'ªOwwªO&[w©Uï
u®$8¸.
&wM3p¸58z}°¤ G-U²p¸t{¸x}²] 8x3$Lt8Z$LrU]8v8¸
u®$8¸]§$Yu4 8t$oY&wJ wLU]&]V® $Lpo$]Z]t$]]¦ p$]J x}²]
'J$uV]|±8z4µp3´Y¯8|±Jww¤]¯w®wY¤x4JW8u$4$L$T$Lro$L|±
$sTp8

$U]¦&]p ¨rJw
L o&9¨8z-p¨Y¤J )u$4$L$TuVMvÅWw9
ªQY)ªOo$]&]J|±Jwr][¹&Y®oÅ3w8o$]J3Y8$UY
&$oq$])wJ8x}²]|±p-z±w0$]wY¤$]M$]]JM$LZ¤]
tzqp w|Jw =38$o9p
|3$L8ZJ
¤ wx}]
² rM3zp
© $
Lp¨
&[ ¹ z 3 M tzp *t« Y ¤
]$Y &]J w|Jw $LLw]
-JT =38 rJ©J ]J M$LY¤
8Y¤w &$Y$L p3´Y¯8 )8z
rJ©J]JM$LZ¤w
397
DY¯
EzÀ£ÀÄß w½¬Äj
dUÀwÛÃ£À¯Éè CwzÉÆqÀØ PÀt¸ÀAWÀlPÀzÀ°è - ¯ÁeïðºÉÊqÁæ£ïPÉÆÃ¯ÉÊqÀgï - PÉ®¸ÀªÀiÁrzÀ
AiÀÄÆgÉÆÃ¦AiÀÄ£ï DgÀÎ£ÉÊeÉÃ±À£ï (CERN xH¡q8 &Y±$Y wz uVY 3Ww] 8»¸
¨ÉÆÃ¸Á£ï PÀtªÀ£ÀÄß ¥ÀvÉÛ ºÀaÑzÉÝÃªÉAzÀÄ £ÀA©zÁÝgÉ. 1964gÀ°è F §UÉAiÀÄ ¨ÉÆÃ¸Á£ï PÀtªÀ£ÀÄß,
sOJ»8»¸8r²6±YuVJZ$LxHqTu»-$twwJwp¸D]©J
&]p« ]w 3W8$] 0w°w° 3J$Lw]$O x|$LL$YJ w¼8 $]
*$P]wOwp«(w*$OwLUJu3$tp$v3$L3JW3983J$LÎ9]
¨ÉÆÃ¸Á£À£ÀÄß «±ÀéPÀlÖqÀzÀ EnÖUÉJAzÀÆ, ºÁUÀÆ zÀæªÀåPÉÌ gÁ²AiÀÄ£ÉÆßzÀV¹gÀÄªÀÅzÀÄ F PÀtªÉÃ
£ÀA§¯ÁVzÉ.
¸ÀÆZÀ£É : EzÀgÀ §UÉÎ ºÉaÑ£À «ªÀgÀªÀ£ÀÄß EAlgï£Émï ªÀÄÆ®PÀ ¥ÀqÉ¬Äj.
-U²p¸t{¸wY¤ 'Yp =JJxx]V 8z4µ8 3$rrz±Owp¨w®w¥Yw9
&]V®$LpwLU]J8{4µ83$rrz±Ow&wpx$]]J3M$Lww8]pJ
&prY]|± (JY¤] -$t]p¨ Z3OJ ($o8 &] tz±p q$Lw -$]
r¯]§w9] l$LLw] '3} 3$L px$] ]J M$LZ¤Jw w8w &] px$]
(Jw]J3pJ&prY]|±(JY¤]m
x}²w0$]wªOo$]*8xY3{$YJ]|±$]33]uVM
&JY]|±3p8·Y¤]$L"wY¤'ªQ=4¯$Lw9w$]wMoY"
x}²xHp]&]V®$Lp]|±)r¯}¨88*Y¤J3$TT3x3$LqJ$YJw9
¸ÁUÀÄwÛzÉ.
&uV®
I.
M$LL]*Y¤Jwp¨'$LwLUtJyM
r¯PJ¸*8w3u38w3=w¤BBBBBBBBBB
-(o¦z
v |$L$
T¯Gp¸
U $LJq$LwL¸
$L¹)39p$LLw$Y]|±]BBBBBBBBBBB
- 3$r]Y®
v v3t
r¯PJ¸
U ¹ÜgÀ ¹Üw
398
rJ¸pwªOw8ww]z*Y©Z¤$LL]=uVJw]]VY
- 3®|µ$LwL¸
v ¹°PÁ£ï
q$LLp¸
U 3v«W
'3}8$8$Lw®BBBBBBBBBBBBBBB
-'Jz3´H®Zw¹¹
v -JTz3´H®Zw¹¹
0$]z3´H®Zw¹¹
U Y¤z3´H®Zw¹¹
II. $otJyM
C
§
$L¹
-3$r
zt§3
vq|E$L$L·v
M8{¸
4Y¤{o
UoE$L$L·v
(o
-rV¸J
III. )39pr¯}¨8p¨*Y¤M
r¯PJ¸8*$P8Y¤]"
p3´Y¯ww¥Z$Lp¨8rT]3·Y¤]"
JJ~$L/]rOJ~$L·p3´Y¯88x3Y¤w"
v8¸u®$8¸]§$Ywp¨xwM
t{¸q$Lwwp¨qJs
8
399
(B)
gÁPÉmïUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ PÀÈvÀPÀ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼ÀÄ
)&]V®$Lwp¨3|Yp$YJqw

gÁPÉmï vÀAvÀæeÁÕ£À ªÀÄºÀvÀé¥ÀÆtð LwºÀåzÀ §UÉÎ w½AiÀÄÄ«j.

gÁPÉmï GqÁªÀuÁ vÀvÀÛ÷é «ªÀj¸ÀÄ«j.

gÁPÉmï GqÁªÀuÉAiÀÄ vÀAvÀæeÁÕ£À CjAiÀÄÄ«j.

PÀPÁëªÉÃUÀ ªÀÄvÀÄÛ «ªÉÆÃZÀ£Á ªÉÃUÀªÀ£ÀÄß CxÉÊð¸ÀÄ«j.

KPÀºÀAvÀ gÁPÉmïUÀ½VAvÀ §ºÀÄºÀAvÀ gÁPÉmïUÀ¼ÀÄ ºÉÃUÉ G¥ÀAiÉÆÃUÀPÀgÀ JAzÀÄ
w½AiÀÄÄ«j.

ZÀAzÀæAiÀiÁ£À M¼ÀUÉÆAqÀAvÉ ¨sÁgÀwÃAiÀÄ ªÉÇåÃªÀÄ PÁAiÀÄðPÀæªÀÄUÀ¼À §UÉÎ ºÉªÉÄä ¥ÀqÀÄ«j.

PÀÈvÀPÀ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼À G¥ÀAiÉÆÃUÀ ¥ÀnÖ ªÀiÁqÀÄ«j.

vÀAvÀæeÁÕ£À PÉëÃvÀæzÀ°è ¨sÁgÀvÀzÀ PÉÆqÀÄUÉUÀ¼À£ÀÄß ¸Àäj¸ÀÄ«j.
gÁPÉmï vÀAvÀe
æ ÁÕ£ª
À ÅÀ ªÀiÁ£Àª£
À À ¨Ë¢ÞPÀ «PÀ¸£
À z
À À ¸ÀAQÃtðvÉAiÀÄ zÉÆåÃvÀPª
À ÁVzÉ. KPÉAzÀgÉ
gÁPÉmï GqÁªÀuÉAiÀÄÄ ¥Àj¸ÀgÀ CzsÀåAiÀÄ£À, ¥ÀªÀ£À±Á¸ÀÛç EvÁå¢UÀ¼À£ÉÆß¼ÀUÉÆAqÀ ««zsÀ «eÁÕ£À
wY¤ Y$YH
¯ p }68
3T8$LL9]']J Dq$LJt Z¤]¦ &9¨$LJuW8 ªÉÆlÖ ªÉÆzÀ® gÁPÉmïUÀ¼ÀÄ JAzÀÄ ¸ÀA±ÉÆÃzsÀ£ÉUÀ¼ÀÄ ºÉÃ¼ÀÄvÀÛªÉ. F ºÁgÀÄ¨ÁtUÀ¼À£ÀÄß
C©üªÀÈ¢Þ¥Àr¹ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼À£ÀÄß PÀPÉëUÉ ¸ÉÃj¸ÀÄªÀ, ªÀiÁ£ÀªÀgÀ£ÀÄß ¨sÀÆ PÀPÉëUÉ PÉÆAqÉÆAiÀÄÄåªÀ ªÀÄvÀÄÛ
ªÉÇåÃªÀÄzÀ CzsÀåAiÀÄ£ÀPÉÌ C£ÀÄªÀÅ ªÀiÁrPÉÆqÀÄªÀ ±ÀQÛ±Á° gÁPÉmïUÀ¼À£ÁßV ¥ÀjªÀwð¸À¯Á¬ÄvÀÄ
JAzÀÄ ºÉÃ¼À¯ÁUÀÄvÀÛzÉ.
ªÉÆvÀÛªÉÆzÀ® PÀÈvÀPÀ G¥ÀUÀæºÀzÀ GqÁªÀuÉAiÀÄ£ÀÄß «eÁÕ£À ªÀÄvÀÄÛ vÀAvÀæeÁÕ£À PÉëÃvÀæzÀ°è MAzÀÄ
w|8z± -$] t] ']Vq3 J3P¸8 &p²Xy$] (] ]V®wyY
gÁPÉmïUÀ¼ÀÄ PÀÈvÀPÀ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼À£ÀÄß ¨sÀÆ«Ä¬ÄAzÀ ªÉÇåÃªÀÄPÉÌ PÉÆAqÉÆAiÀÄÄåªÀÅzÀjAzÀ CªÀÅUÀ¼À£ÀÄß
GqÀØAiÀÄ£À ªÁºÀ£À[GqÁªÀuÁ ªÁºÀ£À] JAzÀÄ PÀgÉAiÀÄ¯ÁUÀÄvÀÛzÉ.
w½¢gÀ°
J±] xH¡q 3p»¢$Qp» Z¸$LÎ»3w» wY§ 'Yp
]±98Gw¼q$Lw¼p»0uY»¼wY§&wM3]
JtP»¼ 8T¤T»¼Jp« J3P» xH¡p] sYwJ -$]
3J$Lt]9] 3p»¢$Qp» Z¸$LÎ»3w»JwJ J3P»p
xp±t$Yw]V¼38>t¢J»8@wY§w±wqÎ©W8
avÀæ 24.11 PÁ£ï¸ÁÖAn£ï
3MY9&rJ3T8qU]©J
wìAiÉÆÃ¯ïPÀÄªï¹Ì
400
«ªÀiÁ£ÀUÀ¼À¯ÁèzÀgÉ ªÁvÁªÀgÀtzÀ DQìd£ï zÀºÀ£À QæAiÉÄUÉ £ÉgÀªÁUÀÄªÀÅzÀÄ DzÀgÉ gÁPÉmïUÀ¼ÀÄ
w®w]Jwz
$L]z±3$L¹qw¹u 39Jw]M$]]p
4¯$L8&pw8w$Y
EAzsÀ£ÀzÀ eÉÆvÉUÉ DQìqÀPÀªÀ£ÀÄß PÉÆAqÉÆAiÀÄå¯ÁUÀÄªÀÅzÀÄ. DQìqÀPÀ ªÀÄvÀÄÛ EAzsÀ£ÀUÀ¼À£ÀÄß MmÁÖV
£ÁªÀÅ £ÉÆÃzÀ£ÀPÁjUÀ¼ÀÄ J£ÀÄßvÉÛÃªÉ.
3zwJ3P¸p]p3M8
1. zÀæªÀ ºÉÊqÉÆæd£ï ªÀÄvÀÄÛ zÀæªÀ DQìd£ï
2. ¹ÃªÉÄJuÉÚ ªÀÄvÀÄÛ zÀæªÀ DQìd£ï
3. ºÉÊqÀæfûÃ£ï ªÀÄvÀÄÛ £ÉÊnæPï DªÀÄè
4. ¸ÀA±ÉèÃ¶vÀ gÀ§âgï CxÀªÁ ¸É®Äå¯ÉÆÃ¸ï£À ¸ÀAAiÀÄÄPÀÛUÀ¼ÀÄ ªÀÄvÀÄÛ zÀæªÀ DQìd£ï
&z®xq$LwL¸rJ{P¸&4µT3]$o8 r|t®PTyp¸wY¤ &4¯|3¸
DªÀÄè.
8wq
Qr¬Î§p»$L]ª8|´J3P»8p«tZ§]©J$t]3(Z]|´rJw8w
ZÀlÄªÀnPÉ 24(©).1
tzp$]J|´8$Lp«Y$v&]p«JzvU8pwxJ]ªo4p|´
tzp» =|w]p« qw 8wqZ§M (] J3P» *TwX$L YYµ &M$Lz
$L3w9]
gÁPÉmïUÀ¼À vÀvÀé
J3P¸p3$L¹w5M&M$Lzw]|8pwp®Op¸p=zp$LwJp q$Lw
ªÀÄvÀÄÛ ¸ÀAªÉÃUÀ ¸ÀAgÀPÀëuÉAiÀÄ vÀvÀé w½¢gÀ¨ÉÃPÀÄ. ¸ÀAªÉÃUÀ ¸ÀAgÀPÀëuÉAiÀÄ vÀvÀézÀ ¥ÀæPÁgÀ “AiÀiÁªÀÅzÉÃ
w®w¥$Lw{u®tzp¨'9]¦8'w®w¥$L0O$w8$J4´Yw8Y¤]m
gÁ² M (Jw t$]4q$] w8 V EgÀÄªÀ m gÁ² ºÉÆA¢gÀÄªÀ UÀÄAqÀÄ
ºÁjzÉ JA¢lÄÖPÉÆ¼ÉÆîÃt. UÀÄAqÀÄ ºÁj¸ÀÄªÀ ªÉÆzÀ®Ä, §AzÀÆPÀÄ ªÀÄvÀÄÛ UÀÄAqÀÄUÀ¼ÉgÀqÀÆ
q}zw9JY¤]']¦M$]&w80O$w8p¨
CAzÀgÉ UÀÄAqÀÄ ºÁgÀÄªÀ ªÉÆzÀ®Ä MlÄÖ ¸ÀAªÉÃUÀ = 0....................(1)
UÀÄAqÀÄ ºÁj¸À®àmÁÖUÀ, §AzÀÆQ£À £À½UÉ¬ÄAzÀ UÀÄAqÀÄ ºÉÆgÀ©Ã¼ÀÄªÁUÀ CzÀgÀ ¸ÀAªÉÃUÀ
‘mv’ DVgÀÄvÀÛzÉ. FUÀ §A]3$]3V ªÉÃUÀ¢AzÀ aªÀÄÄävÀÛzÉ.
UÀÄAqÀÄ ºÁjzÀ £ÀAvÀgÀ ¸ÀAªÉÃUÀ = mv + MV…….(2)
401
¸ÀAªÉÃUÀ ¸ÀAgÀPÀëuÁ vÀvÀézÀ ¥ÀæPÁgÀ, CªÀÅUÀ¼À CAwªÀÄ ¸ÀAªÉÃUÀ ¸ÉÆ£Éß DVgÀ¨ÉÃPÀÄ.
MV + mv = 0
MV = - mv
mv
t$]4p$Dwx3$Lw83Y¯V = M
EzÁVzÉ.
J3P¸(]YY²] ']VJ] w{ 3$L¹qw¹Y¤]
J3P¸*TwX8

$T8p]p3 M8 *M]q &qzw
uy$Lwz3 &oÅ3 w8]$o8 J3 r¯wY¤]
)q&qzw&oÅ3w8]$o8J3P¸pw{wZ¹Y¤]
J3P¸ q &qz] xJ]§ o4p|± & wY¤] $w8
¥ÀqÉAiÀÄÄvÀÛzÉ.
J3P¸p($]Vpw*M]8q&qzwuy$L
ªÀÄÆ®PÀ «ªÉÆÃZÀ£ÉUÉÆAqÀÄ ¨sÀÆ«ÄAiÉÄqÉUÉ £ÀÄUÀÄÎªÀÅzÀjAzÀ EzÀPÉÌ
¥ÀæwQæAiÉÄAiÀiÁV gÁPÉmï ®A§ªÁV ªÉÄÃ®PÉÌ ZÀ°¸ÀÄvÀÛzÉ.
q&qz
avÀæ 24.12
gÁPÉmï£À PÁAiÀÄð«zsÁ£À
gÁPÉmï£À MlÄÖ gÁ² (M) AiÀÄÄ DQìqPÀ z
À À gÁ² ªÀÄvÀÄÛ G¥ÀUº
Àæ À ªÀÄvÀÄÛ CzÀÄ M¼ÀUÉÆArgÀÄªÀ
wHq3]Vp
8
wY¤w9]J3P¸pw$uV8]|
±(Mz©T wwHq3]Vp
8

p
¨
G¥ÀAiÀÄÄPÀÛ ºÉÆgÉ CxÀªÁ ¥ÉÃ¯ÉÆÃqï JAzÀÄ PÀgÉAiÀÄÄvÁÛgÉ. gÁPÉmï£À°è EAzsÀ£À zÀºÀ£ÀUÉÆAqÀÄ
qwp¨vT8TwLU]8J3Qpw8.JY¤]J3Qpw8Y¹w($]Vp
]p]r¯wLWwp¨qw8(Vex) ªÀ£ÀÆß CªÀ®A©ü¹gÀÄvÀÛzÉ. gÁPÉnÖ£À gÁ² (M)£À
rY¯ww5®w8Y¤]J3P¸pJ~D]¦8w8Y¹w3Uw$LL9JY¤]
(w8$t$]Vwp¨8YMt]
(EAzsÀ£À G¥ÀAiÉÆÃUÀªÁUÀÄªÀ zÀgÀ ×qw8 J3QpJ~× w8Y¹
J3QpJ~wY¤w8Y¹88Wzt§wp¨J3P¸w|pp3tz J£ÀÄßvÁÛg.É
£ÀÆPÀÄ§® = RVex = Ma
E°è R JA§ÄzÀÄ EAzsÀ£À G¥ÀAiÉÆÃUÀªÁUÀÄªÀ zÀgÀªÀ£ÀÄß ¸ÀÆa¸ÀÄvÀÛzÉ.
R = r¯Z3$U8qw8w&qz]]¯w®J~
a = J3Qp|±*$P8ww8Y¹
402
w½¢gÀ°
£ÁªÀÅ ¥ÀjUÀtÂ¸À¯ÉÃ ¨ÉÃPÁzÀ EvÀgÀ ªÁåªÀºÁjPÀ CA±ÀUÀ¼ÀÄ AiÀiÁªÀÅªÉAzÀgÉ
y
gÁPÉnÖ£À°ègÀÄªÀ EAzsÀ£À RZÁðUÀÄvÁÛ ºÉÆÃzÀAvÉ gÁPÉnÖ£À MlÄÖ gÁ² PÀrªÉÄAiÀiÁUÀÄvÀÛ
ºÉÆÃUÀÄvÀÛzÉ.
y
J3P¸w{w{]$Y{±8JY²w8Y¹
qJ$YJw
9t]{8Z¤J Y]
¤
y
ªÁAiÀÄÄªÀÄAqÀ®zÀ PÉ¼À¸ÀÛgÀUÀ¼ÀÄ gÁPÉnÖ£À ZÀ®£ÉUÉ ¥ÀæwgÉÆÃzsÀ MqÀÄØvÀÛªÉ.
KPÀ º À A vÀ gÁPÉ m ïUÀ ¼ À ° è zÀ º À £ À Qæ A iÉ Ä £À q É z À Ä
q &qzw uy$L wz3 JtJz
&pw wLU3Tw (]J uV8wp¨>33wp¨@
EAf£ï J£ÀÄßvÁÛgÉ. gÁPÉmï «£Áå¸ÀzÀ°è G¥ÀAiÀÄÄPÀÛ ºÉÆgÉ
q -$]3J$
L{8w*r$L3¤Jm) ªÀÄvÀÄÛ
EAzsÀ£ÀzÀ gÁ² (M 8 q©Z¤$L r¯w5 rY¯
wY]
¤ '4µT3 wY¤ ($]Vp
8

p
¨rY
¯ ® 3P®$38|
±
(QJY¤J 3wO8 $Lo$] (w q$L$Z¯Y
r¯wLW]|±($Iq¨88w$YwLTY¤J
¥ÉÃ¯ÉÆÃqï
DQìqÀPÀ/EAzsÀ£À
¸ÀAUÁæºÀPÀ
EAf£ï
avÀæ 24.13
KPÀºÀAvÀ gÁPÉmï£À avÀæ
w½¢gÀ°
J3P»p w$uV8w =r9Jw$Y wLTÎ9Jw *]©}w J3P» wÎM]$Y
uVwYwJW]|´8$L:¼Xy$]v$LL8w]p«YT$Lw]9](]J3P»8
¨JY$Lp« 3T qTY§] J3P»p w$uV8] ) '3Z8 J6]VJ3Z -$]
3J$LY§J
J3P¸p33´w8^ voh
gÁPÉmïUÀ¼ÄÀ ¨sÆ
À «ÄAiÀÄ ¸ÀÄvÀ°
Û £À ªÀÈvÁÛPÁgÀzÀ
FCP
¥ÀxÀPÉÌ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼À£ÀÄß PÉÆAqÉÆAiÀÄÄåvÀÛzÉ.
h
R
¨sÆ
À «ÄAiÀÄ ¸ÀÄvÀÛ ªÀÈvÁÛPÁgÀzÀ ZÀ®£ÉAiÀÄ°ègÄÀ ªÀ
FG
PÀ È vÀ P À G¥À U À æ º À z À A vÀ º À PÁAiÀ Ä UÀ ½ UÉ
CªÀ±Àå«gÀÄªÀ PÉÃAzÁæ©üªÀÄÄR §®ªÀ£ÀÄß ¨sÀÆ
UÀÄgÀÄvÀé §®ªÀÅ MzÀV¸ÀÄvÀÛzÉ. ªÀÈvÁÛPÁgÀzÀ
¥ÀxÀzÀ°è ZÀ°¸ÀÄwÛgÀÄªÀ PÁAiÀÄzÀ ªÉÃUÀPÉÌ
PÀPÁëªÉÃUÀ J£ÀÄßvÁÛgÉ.
avÀæ 24.14
¨sÀÆ PÀPÉëAiÀÄ°è ZÀ°¸ÀÄwÛgÀÄªÀ PÀÈvÀPÀ G¥ÀUÀæºÀzÀ avÀæ
403
É A¢UÉ (¨sÆ
À «ÄAiÀÄ wædå R) ¨sÆ
À «ÄAiÀÄ
m gÁ²AiÀÄ MAzÀÄ ¨sÆ
À PÀÈvÀPÀ G¥ÀUº
æÀ ª
À ÅÀ , vo ªÉÃUÀzÆ
¸ÀÄvÀÛ® Æ ªÀ ÈvÁÛP ÁgÀz À ¥Àx Àz À° è ¸ÀÄvÀÄÛw Ûz É JA¢lÄÖPÉÆ¼ÉÆîÃt. ¨sÀÆ«Ä¬ÄAzÀ h JA§
JvÀÛgÀzÀ°è G¥ÀUÀæºÀªÀÅ ¥Àj¨sÀæ«Ä¹zÉ. M ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ gÁ². G¥ÀUÀæºÀªÀÅ M¼ÀUÁVgÀÄªÀ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ
UÀÄgÀÄvÀé §®ªÀÅ
Fg = GMm 2
^R + hh
= ...................... (1)
G = UÀÄgÀÄvÀé ¹ÜgÁAPÀ = 6.672 u 10-11 Nm2 kg-2
F §®ªÀÅ ªÀÈvÁÛPÁgÀzÀ ¥ÀxÀzÀ°è ZÀ°¸ÀÄwÛgÀÄªÀ G¥ÀUÀæºÀPÉÌ ¨ÉÃPÁzÀ PÉÃAzÁæ©üªÀÄÄR
§®ªÁUÀÄvÀÛzÉ.
2
PÉAzÁæ¥ÀUÁ«Ä ¥ÀæwQæAiÉÄ Fcp = Mv0
^R + hh
.......................... (2)
(1) ªÀÄvÀÄÛ (2) jAzÀ
mv20
GMm
=
^R + hh ^R + hh2
Vo2 =
V0 =
GM
^R + hh
GM
(R + h)
¨sÀÆ wædå R UÉ ºÉÆÃ°¹zÁUÀ G¥ÀUÀæºÀzÀ PÀPÉë h pu{33Uw89h C£ÀÄß
qz¹4´t]'8
V0 =
GM
R
GM Rg
g = GM
R2 CxÀªÁ R =
V0 = Rg
t$YJ3P¸8
PÀÈvÀPÀ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼À£ÀÄß ¨sÀÆ«Ä¬ÄAzÁZÉUÉ Cw JvÀÛgÀzÀ°è ¸ÁÜ¦¸À®Æ ¨ÉÃPÁUÀÄvÀÛzÉ. PÉÃªÀ®
0$]J3P¸q$]($Y *r8
¯ 8

p
¨'-YJ
¤ 3 3$T$L®z]V® xz±)3JWo$]
£ÁªÀÅ §ºÀÄºÀÀAvÀ gÁPÉmïUÀ¼À£ÀÄß §¼À¸ÀÄvÉÛÃªÉ.
404
§ºÀÄºÀAvÀ gÁPÉmïUÀ¼À°è MAzÀgÀ ªÉÄÃ¯É MAzÀgÀAvÉ ºÀ®ªÀÅ gÁPÉmïUÀ¼À£ÀÄß eÉÆÃr¹,
J3P¸w{Jz&8Y® xJww[®¹rT$
L{8Y]
¤ )MZqx¹Yw]J3P¸88
§ºÀÄºÀAvÀ gÁPÉmïUÀ¼ÀÄ JAzÀÄ ºÉ¸ÀgÀÄ. §ºÀÄºÀAvÀ gÁPÉmïUÀ¼À£ÀÄß §¼À¹ EAzsÀ£À §¼ÀPÉAiÀÄ£ÀÄß
PÀrªÉÄ ªÀiÁqÀ§ºÀÄzÀÄ.
gÁPÉmï ¸ÀÄªÀiÁgÀÄ 100 km JvÀÛgÀ vÀ®Ä¦zÁUÀ CzÀgÀ ªÉÆzÀ® ºÀAvÀ PÀ¼Àa ©Ã¼ÀÄvÀÛzÉ.
) 3´W]|± -JTp $Y] ($Ip¸ 3$LL¹J$uV wLTY¤] w]z $Y]9]¦
EAzsÀ£À ªÀÄvÀÄÛ DQìqÀPÀ mÁåAPÀÄUÀ¼ÀÄ FUÀ E®è¢gÀÄªÀÅzÀjAzÀ gÁPÉnÖ£À MlÄÖ gÁ² PÀrªÉÄ DUÀÄvÀÛzÉ.
-JTp$YwJ3P¸p¨-p¨-Y¤J30$L¦3D3·Y¤]&]J¥p]|±wJp
$Y3$LL¹J$uVwLTY¤])r¯Z4¯$L$LJ3P¸p]3´Y$Lp¨DY¤]
J3P¸pxw=pw8(ve)
MAzÀÄ PÁAiÀÄªÀÅ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ UÀÄgÀÄvÀé PÉëÃvÀæ¢AzÀ vÀ¦à¹PÉÆAqÀÄ ºÉÆÃUÀÄªÀAvÁUÀ®Ä CzÀPÉÌ
qTu3]3q'J$vÅ3w83xw=pw8-p¨Y¤J(ve).
«ªÉÆÃZÀ£Á ªÉÃUÀPÉÌ ¸ÀÆvÀæ ve= 2Rg E°è R JA§ÄzÀÄ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ wædå ªÀÄvÀÄÛ g AiÀÄÄ
8JY²3¹Xy$]w8Y¹w9]
EzÀjAzÀ gÁPÉmï£À «ªÉÆÃZÀ£Á ªÉÃUÀªÀÅ PÁAiÀÄzÀ gÁ²AiÀÄ£ÀÄß CªÀ®A©¹®è JAzÀÄ w½zÀÄ
§gÀÄvÀÛzÉ.
¨sÀÆ«ÄAiÀÄ wædå R = 6.37 x 106m.
¸À«ÄÃPÀgÀt ve=
ve =
g = 9.8 ms-²
2Rg ]|±)wLz®8p¨r¯ZqoÅ]8
2 x 6.37 x 10 6 x 9.8
ve = 11.2 Kms-1
PÀPÁëªÉÃUÀ ªÀÄvÀÄÛ «ªÉÆÃZÀ£Á ªÉÃUÀUÀ½VgÀÄªÀ ¸ÀA§AzsÀ
PÀPÁëªÉÃUÀ, vo =
Rg
«ªÉÆÃZÀ£Á ªÉÃUÀ ve =
ºÁUÁzÀgÉ ve =
2Rg
2 vo
uV¥J*r8¯8
¨sÀÆ«ÄAiÀÄ AiÀiÁªÀÅzÉÃ ¨sÁUÀzÀ°è £ÀqÉAiÀÄÄwÛgÀÄªÀ QæPÉÃmï ¥ÀAzÀåªÀ£ÀÄß £ÁªÀÅ £ÀªÀÄä ªÀÄ£ÉAiÀÄ°è
PÀÄ½vÀÄ CAvÀeÁð® CxÀªÁ ªÉÆ¨ÉÊ¯ï GPS £À ¸ÀºÁAiÀÄ¢AzÀ KPÀPÁ®zÀ°è «ÃQë¸ÀÄwÛgÀÄvÉÛÃªÉ.
$r3¹ Y$Y¯Hp]|± ({± &vÅwo§$LL8z pw8 ]V®w]]¦ wuVG3wY¤]
405
w{ qo¹ -Y¤J]|± uVx8 r3´w9 ¥J ¥p]|± *$Ltz± zw 3Y3
G¥ÀUÀæºÀUÀ¼À PÁgÀt¢AzÀ. EAxÀ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼À ¥Àj¨sÀæªÀÄuÉAiÀÄ CªÀ¢ü ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ ¨sÀæªÀÄuÉAiÀÄ
&woÅ$L(JY¤](]M$]9*r8¯ ¥Jw9Jw$Y YJY¤])*r8¯88
¨sÀÆ ¹ÜgÀ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼ÀÄ J£ÀÄßvÁÛgÉ. EAxÀ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼ÀÄ CAvÀgÁ¶ÖçÃAiÀÄ ¸ÀA¥ÀPÀðPÉÌ CUÀvÀå«gÀÄªÀ
¥Àæ¸ÁgÀzÀ ¸ËPÀAiÀÄðUÀ¼À£ÀÄß MzÀV¸ÀÄvÀÛªÉ.
¨sÀÆ¹ÜgÀ PÀPÉëAiÀÄ AiÀÄÄPÀÛ ¸ÁÜ£ÀUÀ¼À°è ªÀÄÆgÀÄ G¥ÀUÀº
æ ÀUÀ¼À£ÀÄß ¸ÁÜ¦¹ ¨sÀÆ«ÄAiÀÄ AiÀiÁªÀÅzÉÃ
¸ÀÜ¼À¢AzÀ EvÀgÀ AiÀiÁªÀÅzÉÃ ¸ÀÜ¼ÀPÉÌ ¸ÀA¥ÀPÀð PÀ°à¸À§ºÀÄzÀÄ. ¨sÀÆ¹ÜgÀ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼À PÀPÉëAiÀÄ wædåªÀÅ
36,000 km.
¨sÁgÀvÀ¢AzÀ ¥ÀæxÀªÀÄ¨ÁjUÉ ªÉÇåÃªÀÄAiÀiÁ£À PÉÊUÉÆAqÀ gÁPÉÃ±ï ±ÀªÀiÁðgÀªÀgÀÄ 1949gÀ
d£À ª À j wAUÀ ½ £À 13£É Ã ¢£ÁAPÀ z À A zÀ Ä ¥À A eÁ¨ï£À
rQ$LLz]|±Gq]J (wJ J|±uVJZ$Lq3
±Á¯ÉAiÀÄ°è (NDA) ¨sÁgÀwÃAiÀÄ ªÁAiÀÄÄzÀ¼ÀzÀ «zÁåyðAiÀiÁV
¸ÉÃ¥ÀðqÉAiÀiÁV £ÀAvÀgÀ 1970gÀ°è ¨sÁgÀwÃAiÀÄ ªÁAiÀÄÄzÀ¼ÀPÉÌ
¥ÉÊ®mï D¦üÃ ¸Àg ï DV £ÉÃªÀ ÄPÀU ÉÆAqÀg À Ä. CAvÀg ï«±À é
PÁAiÀÄðPÀª
æ ÄÀ zÀrAiÀÄ°è SOYUZ-7 £ËPÉAiÉÄÃj ªÉÇåÃªÀÄAiÀiÁ£À
PÉÊUÉÆAqÀgÀÄ. SOYUZ p 88p$LLq8 .op8
PÁ® ««zsÀ «eÁÕ£À ªÀÄvÀÄÛ vÀAvÀe
æ ÁÕ£PÀ ÌÉ ¸ÀA§A¢ü¹zÀ CzsåÀ AiÀÄ£À
PÉÊUÉÆAqÀgÄÀ . gÁPÉÃ±ï ±ÀªÄÀ ðgÀÄ ªÀÄÄRåªÁV eÉÊ«PÀ ªÉÊzÀå¥ÀzÞÀ w
ªÀÄvÀÄÛ zÀÆgÀ ¸ÀAªÉÃzÀ£ÉUÉ ¸ÀA§A¢ü¹zÀAvÉ ¸ÀA±ÉÆÃzsÀ£É
wLU]¦J'}$L¹w$]J(wJMp|±=$]¯q]¦p
avÀæ 24.15 gÁPÉÃ±ï ±ÀªÀÄð
gÁPÁ JAzÀgÉ ¨É¼À¢AUÀ¼ÀÄ JAzÀxÀð. gÁPÉÃ±À JAzÀgÉ ZÀAzÀæ.
uVJZ$Lw®w3$L¹3¯w8
PÀ¼ÉzÀ LzÀÄ zÀ±ÀPÀUÀ½°è, ¨sÁgÀvÀªÀÅ C£ÉÃPÀ ¸ÁzsÀ£ÉUÀ¼À£ÀÄß vÀ£Àß ªÀÄÄrUÉÃj¹ PÉÆArzÉ.
) &woÅ$L|± u®3} xHq8 &p3 wL]M$L *r8¯8p¨ $L}²$LL9
*TwXwLU]¦J'r4$r3¹*r8¯8wY¤wHq3*r8¯8Mw
F G¥ÀUÀæºÀUÀ¼ÀÄ ¨sÁgÀvÀzÀ d£ÀvÉUÉ CvÀåAvÀ ªÀiË°PÀ ¸ÉÃªÉAiÀÄ£ÀÄß PÉÊUÉÆArªÉ. F ¥ÉÊQ
]JwW 8 &$YH¹z $r3¹ M{ q5J wwLp wpµ=p ]}]
$rpz] q5J x3´ r¯$LLW J3´ w®wLp²X w]{]w Mw )
*r8¯8r4 uVJYw ²$L$ qx¹] ]V¯x$L*r8¯ *T¡$Lpwp s -¸
J¯ï «) ªÀÄvÀÄÛ E£ÀÆß §ÈºÀvÁÛzÀ ªÀÄvÀÄÛ zÀPÀëªÁzÀ ¨sÀÆ¹ÜgÀ G¥ÀUÀæºÀ GqÀØAiÀÄ£À ªÁºÀ£ÀUÀ¼À£ÀÄß
E¸ÉÆÃæ gÀÆ¦¹zÉ. ¦ J¸ï J¯ï « ¨sÁgÀvz
À À G¥ÀUº
æÀ U
À ¼
À ®
À èzÉ «zÉÃ²Ã G¥ÀUº
æÀ U
À ¼
À À GqÀØAiÀÄ£ÀPÆ
À Ì
t3$LL9w)wO]]Vp$Lp¨3zwJ°838$Uw
406
EAvÀºÀ ¥ÀæªÀÄÄR AiÀÄ±À¸ÀÄìUÀ¼À ¥ÉÊQ ¨sÁgÀvÀªÀÅ 2008 gÀ°è ZÀAzÀæAiÀiÁ£ÀªÀ£ÀÄß PÉÊUÉÆ¼Àî®Ä
r¯$LY¨38$UY(¯wLpwJYw®wLp3$Lp¨uVx$L.33p9¹3
*r8¯w]=$]¯q83YuVx8&Y®$Yxrw]w®w3$L=$]¯p]
3JWJw®8uVx$L(Z]&]V®$Lp]|±&]JrY¯wY²]¦
=$]¯$LLp]*]¦}8
y
=$]¯$LLpo$]=$]¯pp¨3MY]&Mxp=
y
Y$Y¯Hp]'Yx}²]=
y
$LwxHq88$}]Vpw3}8p¨3|©w]
avÀæ 24.16 ZÀAzÀæAiÀiÁ£À
=$]¯$LLp]$L}µq$]*Y¤IYJ9Jpw$tJ¸p|±(¯w®wp3$L
w$88¯]&p²X$Lp¨38$UYw$88¯wuVx$Lp¨zw3JW
)$}]Vp8wY²]¦
}Y®Gp3Y$Y¯Hp§¼À¹ E¸ÉÆæÃ (ISRO) EwÛÃZÉUÉ ¨sÀÆ¹ÜgÀ G¥ÀUÀæºÀ GqÀØAiÀÄ£À ªÁºÀ£À
- C©üªÀÈ¢Þ 5 [Geosynchronous Satellite launch vehicle Development 5
(GSLVD 5)] gÁPÉmï£À ªÀÄÆ®PÀ GSAT-14 JA§ G¥ÀUº
æÀ ª
À £
À ÄÀ ß AiÀÄ±À¹éAiÀiÁV PÀPU
ëÉ É ºÁj¹zÉ.
uVJYww$opop8|±wp®p=$]¯$LLp3$L¹x3·z$LI]
407
uVJY]w®w3$L¹3¯w]r¯w5w|8z±8
1
ªÉÇåÃªÀÄ ¸ÀA±ÉÆÃzsÀ£ÉAiÀÄ gÁ¶ÖçÃAiÀÄ ¸À«Äw gÀZÀ£É
CPÉÆÖÃ§gï 1962
2
wgÀÄªÀ£ÀAvÀ¥ÀÄgÀzÀ ºÀwÛgÀÄ«gÀÄªÀ vÀÄA¨ÁzÀ°è ¸ÀªÀÄ¨sÁdPÀ gÁPÉmï
*TwX3$]¯o$]r¯[w&p²3J3Qp*TwX$L$o8
PÁAiÀÄðPÀæªÀÄzÀ O¥ÀZÁjPÀ DgÀA¨sÀ
£ÀªÉA§gï 1963
3
Y$uo$]r¯[w²]~&p²3J3Qp*TwX
£ÀªÉA§gï 1967
4
¨sÁgÀvÀzÀ ªÉÇåÃªÀÄ ¸ÀA±ÉÆÃzsÀ£Á ¸ÀA¸ÉÜAiÀÄ (ISRO) gÀZÀ£É
DUÀ¸ïÖ 1969
5
¥ÀæxÀªÀÄ PÀÈvÀPÀ G¥ÀUÀæºÀ DAiÀÄð¨sÀlzÀ GqÁªÀuÉ
K¦æ¯ï 1975
6
¨sÁgÀvÀzÀ ¥ÀæxÀªÀÄ zÀÆgÀ ¸ÀAªÉÃ¢ G¥ÀUÀæºÀ ¨sÁ¸ÀÌgÀ - I GqÁªÀuÉ
dÆ£ï 1979
7
uVJY]pzo$]JW*r8¯]$L}²*TwXSLV-3
gÁPÉmï)
dÄ¯ÉÊ 1980
8
¨sÁgÀvÀzÀ ¥ÀæxÀªÀÄ ¥ÁæAiÉÆÃVPÀ ¸ÀA¥ÀPÀð G¥ÀUÀæºÀ (APPLE) GqÁªÀuÉ
dÆ£ï 1981
9
uVJY]r¯[w3$L¹qw¹w]J$wo*r8¯IRS 1A GqÁªÀuÉ
ªÀiÁZïð 1987
10 ²]}]{±JD]xx]V]¦}*r8¯INSAT - 2A GqÁªÀuÉ dÄ¯ÉÊ 1992
11
¥ÀæxÀªÀÄ zsÀÄæ«ÃAiÀÄ G¥ÀUÀæºÀ GqÀØAiÀÄ£À ªÁºÀ£ÀzÀ AiÀÄ±À¹é ¥ÀæAiÉÆÃUÀ (PSLV) CPÉÆÖÃ§gï 1994
12
¨sÁgÀvÀzÀ ¥ÀæxÀªÀÄ ¨sÀÆ¹ÜgÀ G¥ÀUÀæºÀzÀ GqÁªÀuÁ ªÁºÀ£ÀzÀ AiÀÄ±À¹é
¥ÀæAiÉÆÃUÀ -(GSLV)
13
ªÀÄgÀ½ ¥ÀqÉAiÀÄ§ºÀÄzÁzÀ ¨sÁgÀvÀzÀ ¥ÀæxÀªÀÄ ªÉÇåÃªÀÄ PÁå¥ÀÇìöå¯ï 12 ¢£ÀUÀ¼À
d£ÀªÀj 2007
£ÀAvÀgÀ AiÀÄ±À¹éAiÀiÁV ªÀÄgÀ½ ¥ÀqÉzÀ AiÀÄ±À¹é ¥ÀæAiÉÆÃUÀ (SRE-1)
14
ºÀvÀÄÛ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼À£ÀÄß ºÉÆA¢zÀ PSLV GqÁªÀuÉ (EªÀÅUÀ¼À°è JAlÄ
ºÉÆgÀzÉÃ±ÀzÀ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼ÀÄ)
K¦æ¯ï 2008
15
uVJY]r¯[wwLpwJYw®wp3=$]¯$LLpJ
GqÁªÀuÉ
CPÉÆÖÃ§gï 2008
K¦æ¯ï 2001
16 ZÀAzÀæAiÀiÁ£À -1gÀ £ËPÉ ZÀAzÀæ£À PÀPÉëUÉ AiÀÄ±À¹éAiÀiÁV ¸ÉÃj¹zÀ WÀl£É
£ÀªÉA§gï 2008
17 ZÀAzÀæ£À ªÉÄÃ¯ÉäöÊ CzsÀåAiÀÄ£ÀPÉÌ ZÀAzÀæAiÀiÁ£À - 1gÀ AiÀÄ±À¹é ¥ÀæªÉÃ±À
£ÀªÉA§gï 2008
18
=$]¯pw{&Y®z©r¯wLW]|±JwqMp&$}wp¨=$]¯$LLp
¸É¥ÉÖA§gï 2009
M$]5DYw9$}]VpwLU]:X
408
ªÀÄAUÀ¼ÀUÀæºÀzÉqÉUÉ ¥ÀæAiÀiÁt ¨É¼É¸ÀÄªÀ, ªÀÄAUÀ¼À UÀæºÀzÀ PÀPÉëAiÀÄ£ÀÄß
19 r¯w~wwY¤w$88¯]&p²XwLTwMars orbitar
space craft PSLV ¬ÄAzÀ) ªÉÇåÃªÀÄ£ËPÉAiÀÄ GqÁªÀuÉ
£ÀªÉAªÀgï 2013
20 uVJY]|±Y$LLM]3¯$LGq3¸J3P¸p*TwXGSLV ¬ÄAzÀ d£ÀªÀj 2014
C¨sÁå¸À
I
)39pr¯}¨88*Y¤M
1.
gÁPÉmï GqÁªÀuÉAiÀÄ°è£À vÀvÀÛ÷éªÀ£ÀÄß «ªÀj¹.
2.
KPÀºÀAvÀ gÁPÉmï£À CAzÀªÁzÀ avÀæ §gÉzÀÄ ¨sÁUÀUÀ¼À£ÀÄß ºÉ¸Àj¹.
*r8¯]33´w8-$]Jp"33´w83Y¯3$TUyM
4.
gÁPÉmï£À «ªÉÆÃZÀ£Á ªÉÃUÀ JAzÀgÉÃ£ÀÄ ? «ªÉÆÃZÀ£Á ªÉÃUÀPÀÆÌ PÀPÁëªÉÃUÀPÀÆÌ
EgÀÄªÀ ¸ÀA§AzsÀªÉÃ£ÀÄ ?
5.
«ªÉÆÃZÀ£Á ªÉÃUÀ CªÀ®A©vÀªÁVgÀÄªÀ CA±ÀUÀ¼ÀÄ AiÀiÁªÀÅªÀÅ ?
6.
§ºÀÄºÀAvÀ gÁPÉmïUÀ¼ÀÄ JAzÀgÉÃ£ÀÄ ? CzÀgÀ G¥ÀAiÉÆÃUÀUÀ¼ÉÃ£ÀÄ ?
7.
PÀÈvÀPÀ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼À G¥ÀAiÉÆÃUÀUÀ¼À£ÀÄß ¥ÀnÖªÀiÁr.
8.
¨sÁgÀwÃAiÀÄ ªÉÇåÃªÀÄ PÁAiÀÄðPÀæªÀÄUÀ¼À §UÉÎ MAzÀÄ ¥Àæ§AzsÀ §gÉ¬Äj.
II M$LL]*Y¤Jwp¨'MtJyM
1.
2.
3.
EAzsÀ£À ªÀÄvÀÄÛ DQìqÀPÀUÀ¼À «Ä±Àæt
J) EAzsÀ£À «±Àæt
©) zÀºÀ£À «Ä±Àæt
¹) £ÉÆÃzÀ£ÀPÁjUÀ¼ÀÄ
r) GqÀØAiÀÄ£À
RVex = Ma £À°è R JAzÀgÉ
J) gÉÆÃzsÀ
©) EAzsÀ£À zÀºÀ£ÀzÀ zÀgÀ
w8Y¹
U]¯w®$YJW]]J
¸ÀAªÀºÀ£À G¥ÀUÀæºÀUÀ¼ÀÄ JAzÀgÉ
J) zsÀÄæ«ÃAiÀÄ G¥ÀUÀæºÀ
©) ¨sÀÆ¹ÜgÀ G¥ÀUÀæºÀUÀ¼ÀÄ
¹) GqÀØAiÀÄ£À ªÁºÀ£ÀUÀ¼ÀÄ
r) GqÀØAiÀÄ£À
409
4.
¨sÀÆ«ÄAiÀÄ ªÉÄÃ¯É «ªÉÆÃZÀ£Á ªÉÃUÀ
J) 11.2 kms-1
©) 11.2 kms-2
¹) 10.2 kms-1
r) 11.2 ms-2
uVJZ$Lqx¹Yr¯[wJ3P¸*TwX8$T¥
J) ¨ÉAUÀ¼ÀÆgÀÄ
©) ²æÃºÀjPÉÆÃmÁ
¹) vÀÄA¨Á
r) wgÀÄªÀ£ÀAvÀ¥ÀÄgÀ
III vQJw¥8p¨3¤w]*Y¤J8$]Y$vM
*r$L3¤
JwY¤($]Vp
J
~(w8 q©Z¤8 BBBBBBBBBBBBBBB-p¨Y¤J
J3P¸p w$uV8]|± (O 3w wHq3 ]Vp &[w *r8¯3
BBBBBBBBBBBBBBB-p¨Y¤J
J3P¸p|± ($]Vp ]p3 '4µGp¸ 0]9w r][¹3 BBBBBBBBBBBBBBB
JAzÀÄ ºÉ¸ÀgÀÄ.
wY¤3J]r[]|±=|Z¤Jw3$L]w83BBBBBBBBBBBBBBB-p¨Y¤J
uVJY]r¯[w*r8¯BBBBBBBBBBBBBBB
IV $otJyM
J
©
1. PÀPÁëªÉÃUÀ
2
J. mve
2. «ªÉÆÃZÀ£À ªÉÃUÀ
©. 1 mv2
3. G¥ÀUÀæºÀzÀ ªÉÄÃ°£À PÉÃAzÁæ©üªÀÄÄR §®
¹. 2Rg
R+h
2
r. VO + 2
8
410

Download Report