NOTITIE TECHLAB NIJMEGEN

NOTITIE TECHLAB NIJMEGEN
- Voorjaar 2014 -
Realisatie en ontwikkeling Techlab Nijmegen
Inleiding
Na jaren werken, wachten en voorbereiden is het Techlab, als onderdeel van JuniorTechnovium
gerealiseerd; 25 september jl was de officiële opening tijdens het event “JuniorTechnovium
Presenteert!”.
Wat is een Fablab
“Give ordinary people the right tools, and they will design and build the most extraordinary things”
Een FabLab (Fabrication Laboratory) bestaat uit een set
gestandaardiseerde computergestuurde productiemachines
van bij elkaar zo'n € 35.000, waarmee zo niet alles, dan toch
veel kan worden ontworpen en gerealiseerd. Een FABLAB is
een rapid prototyping platform. Belangrijk in de visie van
het Fablab is het zgn.community werken.
Doordat de machines en de software gestandaardiseerd zijn
kan kennis over design, hardware en techniek gemakkelijk
gedeeld worden.
Voorbeelden van flexibele productiemachines:
3D printer, lasersnijder, CNC frees machine, printed circuit board freesmachine, vinyl snijder, Brother
naaimachine. Ondersteunende apparatuur is bijvoorbeeld een 3D scanner.
Met een FABLAB kunnen snel technische vaardigheden worden geleerd: Computergebruik,
elektrotechniek, programmeren, CAD/CAM technieken etc. Geïnteresseerden kunnen zich in relatief
korte tijd de vaardigheden eigen maken om te werken met de FabLab machines en software. Door
middel van deze digitale werkplaats kunnen veel mensen, van universitair onderzoekers tot
kunstenaars en kinderen, meester en vormgever te worden van hun eigen idee.
Wat is Techlab
Techlab Nijmegen is gesitueerd in Technovium en is een samenwerkingsverband van
JuniorTechnovium en de HAN –ICT locatie Technovium.
Techlab Nijmegen is een besloten Fablab waar computerontworpen
prototypes in 2D en 3D gerealiseerd kunnen worden.
Primaire doelstelling van het Techlab is het ondersteunen van basis- en vooral middelbare
scholen bij het geven van modern techniekonderwijs. Daarnaast wil het Techlab op termijn
een plek zijn waar de buitenwereld zijn of haar kennis over 3D en 3D ontwerpen kan
uitwisselen en delen en prototypes kan realiseren. Om deze doelen te bereiken beschikt het
Techlab over een goed uitgeruste ruimte met de benodigde apparatuur.
Het Techlab is een digitale werkplaats, gelegen naast het JuniorTechnovium, waar leerlingen
leren ontwerpen in 2D en 3D, prototypes en producten maken én workshops krijgen
Als zodanig kan het Techlab fungeren als een uitgebreide werkplek van JuniorTechnovium
waar 6-10 leerlingen tijdens een schoolbezoek kunnen ontwerpen en prototypen maar ook
als inspiratieplek voor grotere groepen die via workshops kennis kunnen maken met deze
“technische werkplaats van de 21e eeuw ”.
Daarnaast worden op dit moment de naschoolse mogelijkheden van het Techlab onderzocht
(zie verder).
Vraag is of er op termijn voor gekozen moet worden om FABLAB te worden. (zie verder)
Werken in een bovenstaande High
Tech werkplaats geeft zeker een ander
gevoel dan het werken in een
traditionele werkplaats. Het geeft
duidelijk aan dat je met werken in de
sector techniek geen vuile handen
hoeft te krijgen (belangrijk voor met
name meisjes).
Veel toepassingen liggen in de
grafische, kunstzinnige en artistieke
hoek: het maken van
maquettes ed is in deze werkomgeving
een professionele activiteit.
Werken met de lasercutter geeft snel een mooi en professioneel resultaat: bijvoorbeeld
je naam en logo aanbrengen op een plaatje perspex.
Voor het geven van workshops aan VMBO leerlingen (12+) is het Techlab zeer geschikt. Zeker als
daarmee de mogelijkheid geïntegreerd wordt om een opdracht te geven vanuit de werkstations van
JuniorTechnovium.
Samenwerking
Het Techlab is een samenwerkingsverband van Stichting
JuniorTechnovium en HAN Nijmegen locatie Technovium.
Naast een financiële bijdrage in de vorm van huur van het
lokaal, levert de HAN ook kennis en studenten die voor ondersteuning zorgen bij de ontwikkeling van
het Techlab.
Doelgroep
Techlab is primair bedoeld voor educatieve activiteiten van JuniorTechnovium en TCCN waarbij
leerlingen van het Voortgezet Onderwijs regio Nijmegen en groepen 8 van het Basisonderwijs aan de
slag kunnen.
Daarnaast zal het Techlab -op termijn- ook gebruikt gaan worden door de HAN locatie Technovium.
Op dit moment wordt het Techlab ook gebruikt door de TCCN projectgroep Mechatronica op de
woensdagavond.
De verwachting is dat er veel belangstelling zal zijn vanuit de Nijmeegse bevolking als er tzt besloten
wordt tot naschoolse openstelling.
De werkplaats
De aanwezig apparatuur is aangeschaft met steun van het ondernemersfonds van de gemeente
Nijmegen. Ze is gemeenschappelijk eigendom van TCCN en JuniorTechnovium.
Het meubilair is geschonken door Technovium en de ruimte is geschilderd door Schilders^Cool. Op
dit moment hebben we de beschikking over de volgende apparatuur.

8 Pc’s en 6 laptop ’s bedoeld voor 2D/3D ontwerpen en aansturing machines
Lasercutter Laserpro Spirit 9E
Ultimaker 3D printer
3D printer Dimension SST 1200 met loogbak
Roland MDX-20 X-Y Frees
Puma III Vinylsnijder
NextEngine 3D scanner en 2 Kinect XBOX 360 sensoren.
Ontwikkeling
Op dit moment wordt hard gewerkt aan de ontwikkeling van geschikt instructiemateriaal en gerichte
opdrachten voor het (leren) ontwerpen in 2D/3D.
Ook de keuze van geschikte software (bijvoorbeeld opensource) wordt nader uitgezocht
Website
Het domein techlab-nijmegen.nl is geregistreerd. Door studenten van de HAN wordt de komende
maanden een website voor het Techlab gebouwd waar alle informatie rondom school- en
publieksactiviteiten te vinden is. Er wordt gebruik gemaakt van een online boekingsagenda, net als
bij JuniorTechnovium.
Doelen
Deze kunnen onderverdeeld worden in onderwijsdoelen en doelen die betrekking hebben op het
uitrollen van het Techlab in de regio Nijmegen vanaf 2014, zowel voor jongeren/studenten als
geïnteresseerde volwassenen.
Onderwijsdoelen Junior Technovium/Techlab in 2014
Aanbieden workshop “Wat is een Techlab” aan leerlingen VMBO en HAVO en groep 8 PO
Deze workshop is plenair: presentatie Techlab en demonstratie apparatuur.
Duur: 1 uur
Maximaal 20 leerlingen per bezoek
Aanbieden Techlab als uitgebreide werkplek; oriëntatiefase
Activiteiten: ontwerpen in 2D en 3D; werken met de 3D printer, lasersnijder en vinylsnijder
Duur: 2 uur
Maximaal 10 leerlingen per bezoek
Aanbieden Techlab als uitgebreide werkplek; verdiepingsfase
Voor leerlingen VO zal het Techlab een belangrijke functie krijgen tijdens de verdiepingsfase gericht
op ontwerpend leren. Contacten met landelijke Fablabs zal gezocht worden om geschikte projecten
te ontwikkelen.
Ontwikkeling lesmodules Techlab
* 3D ontwerpen met Tinkercad, po (klaar) en vo.
* 3D ontwerpen met zwaarder programma, mogelijkheden verder uitzoeken
* 2D ontwerpen maken met bijvoorbeeld Inkscape. Hiermee kunnen opdrachten gemaakt worden
voor de lasercutter
* Lesmodule “werken met de vinylsnijder”. Leerlingen ontwerpen bijvoorbeeld een nieuw logo voor
hun school en printen dit uit
* Lesmodule voor de workshop “3D scannen”
Doelen voor een naschools Techlab in 2014
Inpassen in naschoolse activiteiten van het Technisch Creatief Centrum Nijmegen
Op dit moment wordt het Techlab al gebruikt door de projectgroep Mechatronica op de
woensdagavond. Onderzocht moet worden of er meer TCCN groepen zijn die van het Techlab gebruik
willen maken (Willie Wortel 2 bijv.)
Onderzoeken van openstelling op maandag- en woensdagavond wanneer Technovium open is.
Activiteiten: verzorgen workshops, open inloop (via reservering via techlab-nijmegen.nl)
Informatiemiddag Techlab voor docenten voortgezet onderwijs
Essentieel voor het slagen van het Techlab is dat docenten overtuigd zijn en enthousiast worden van
het Techlab.
Een eerste informatiemiddag eind januari staat gepland.
Avondopenstelling vanaf 2014
Graag willen we het Techlab openstellen voor geïnteresseerde leerlingen van het voortgezet
onderwijs. Reguliere schoolbezoeken zijn uiteraard beperkt in de mogelijkheden. Een open avond zal
ertoe bijdragen dat bij het Techlab ook langer lopende (open) projecten een kans krijgen.
Doelgroep: scholieren voortgezet onderwijs Nijmegen, 12-16 jaar.
Tijd: woensdagavond van 18:30-21:00 uur
Aanbieding workshops tijdens avonduren (op termijn)
Bij voldoende belangstelling en voldoende beheer kunnen workshops “inleiding werken in Techlab”
en “digitaal ontwerpen 2D/3D” gegeven worden aan geïnteresseerden.
Aanmelding via techlab-nijmegen.nl
Pr. Techlab
Het Techlab zal op verschillende manieren onder de aandacht gebracht worden





Nieuwsbrieven po en vo Junior Technovium
Nieuwsbrief KWTG
Via de website van juniortechnovium.nl en techlab-nijmegen.nl
Flyer scholieren vo voor woensdagavondactiviteiten
Persberichten regionale bladen bij openstelling naar het Nijmeegse publiek
Ontwikkeling naar een Fablab Nijmegen?
?





In de loop van 2014 zal een discussie gevoerd moeten worden (en een beslissing
genomen worden) of het Techlab door gaan groeien naar een Fablab of niet. Punten
die bij deze overweging een rol zullen spelen zijn:
beheercapaciteit; er zullen voldoende uren beschikbaar moeten zijn voor beheer en
ontwikkeling.
Investeringen noodzakelijk om Fablab Nijmegen te worden
Beleidsmatige overwegingen. Ons hoofddoel blijft een Techlab voor educatieve
toepassingen; daarnaast ontwikkelen we rustig naar een meer open structuur
Vraag is of ontwikkeling tot Fablab, huidige en toekomstige gebruikers voordeel biedt
Deze discussie zal ook zeker binnen Technovium gevoerd moeten worden
Fab charter
Missie: een fablab faciliteert uitvindingen en
innovatie door computergestuurde
gereedschappen binnen het bereik van
individuen te brengen
Toegang: iedereen mag het fablab gebruiken
om (bijna) alles te maken (zolang dat
niemand schade berokkent); je moet zelf
uitvinden hoe je het doet en je moet het
fablab delen met anderen
Kennis: in het fablab leer je van anderen en door het uitvoeren van projecten; je
wordt geacht om opgedane kennis weer over te dragen aan anderen, en bij te dragen
aan de beschikbare documentatie en gebruiksaanwijzingen
Verantwoordelijkheid: je bent verantwoordelijk voor:



veiligheid: veilig werken met de gereedschappen en machines
opruimen: het fablab in een schonere staat verlaten dan dat je het aantrof
bedrijfsvoering: helpen met voorraadbeheer, onderhouds - en
reparatiewerkzaamheden, en het melden van incidenten
Geheimhouding: alle ontwerpen en processen die ontwikkeld worden in een fablab
komen vrij beschikbaar voor persoonlijk gebruik, hoewel intellectueel eigendom naar
keuze beschermd kan worden
Commercie: commercieel gebruik van het fablab wordt niet uitgesloten, voor zover
dat een vrije toegang tot het lab niet in de weg staat; commerciële activi teiten die in
het lab ontkiemen worden geacht het fablab op zeker moment te ontgroeien en,
eenmaal tot wasdom gekomen, ook tot voordeel te strekken van de uitvinders, het
lab en netwerken die tot hun succes leidden.
Bijlage: naschoolse initiatieven
Het KinderFablab
Zin om iets te maken? Je eigen muziekinstrument? Een skelter waar je echt op kan? Een
draak? Een handige tas? Een robot? Het kan allemaal in het KinderFablab!
Het KinderFablab in Enschede biedt workshops aan voor kinderen van 8 tot 12 op de
woensdagmiddag (13:00-17:00). De workshops gaan over techniek en maakwerk (in de
breedste zin van het woord). Iedere twee weken wordt een nieuw thema gekozen waar
vervolgens twee middagen aan gewerkt wordt. Kijk op de programma pagina voor een
overzicht van de geplande workshops.
Bouw een skelter waar je zelf op kunt rijden!
Een FabLab is een werkplaats voor digitale fabricage. Naast
‘gewoon’ zagen, knippen en boren wordt er gebruik gemaakt van
computergestuurde lasersnijders, foliesnijders en 3D printers. Het
draait in een fablab altijd om het ‘tastbaar’ maken van je eigen
ideeen.
In de regio Twente draait techniek van oudsher om het ‘maken’ van dingen (denk aan de
textielindustrie). In de workshops komt het de hele ontwikkeling (en evolutie) van het
moderne maken terug. We starten bijvoorbeeld met de handfiguurzaag – gaan verder op de
figuurzaagmachine – en komen uiteindelijk uit bij de computergestuurde lasersnijder…
De workshops worden begeleid door Debbie Voerman in samenwerking met deelnemers in
het werkplaatsproject ‘Studio13‘ van stichting ASSortiMENS.
De start van het KinderFablab is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage uit het project ‘Jij
Maakt de Buurt’ via de gemeente Enschede.
Fabschool Kids start in Amsterdam
Bij Fablab Amsterdam in de Waag start in februari een
nieuwe serie workshops voor kinderen van 10-12 jaar.
Fabschool Kids is voor kinderen die nieuwsgierig zijn en het
leuk vinden om te knutselen, mode te ontwerpen of te werken
met computers en elektronica. Nieuwsgierigheid, creativiteit
en techniek – daar draait het in Fabschool Kids om. Kinderen
leren er door te maken. De workshops worden begeleid door
ontwerpers en kunstenaars die ruime ervaring hebben in het
werken met kinderen en jongeren.
Deelname aan de workshops kost € 15,- per kind per keer.
Programma
13 februari 2013, 14.00-17.00 uur, Fabschool Kids 1: Speakers maken
27 februari 2013, 14.00-17.00 uur, Fabschool Kids 2: Bristlebots maken
6 maart 2013, 14.00-17.00 uur, Fabschool Kids 3: Programmeren met Scratch
Nuttige Links
Fablab Arnhem
http://www.hanlab.nl/3D printen op een middelbare school in Sneek
Benelux platform FabLabs www.fablab.nl
Platform Creatieve Technologie Gelderland: www.pctmg.nl/
Het platform voor 3D printen www.ground3d.nl/
Startpagina lasersnijden http://lasersnijden.startkabel.nl/
KinderFabLab http://www.kinderfablab.nl/
https://www.ultimaker.com/
(coming soon) www.techlab-nijmegen.nl
Neil Gershenfeld pionier Fablabs en professor bij M.I.T.
“How To Make Almost Anything lecture” YouTube