Download - Language In Interaction

‘WoordWolk-app helpt het juiste woord te vinden’
Taaltechnologen lanceren de app WoordWolk voor afasiepatiënten
Je weet wat je wil zeggen, maar je kan het juiste woord even niet vinden. Vervelend zeg, het ligt op het
puntje van je tong. Dit overkomt mensen met de taalstoornis afasie elke dag, en continu. Maar vanaf
vandaag kunnen ze de WoordWolk downloaden op hun iPad, een app die hen helpt om het juiste woord te
vinden. “Hoe meer mensen de app spelen, hoe slimmer hij wordt”, zegt ontwikkelaar Jop van Heesch.
door Anna Tuenter
Je opent WoordWolk op je iPad. Verspreid over het scherm
verschijnt een aantal woorden, en het verzoek: ‘druk op één van
de woorden om te beginnen!’. Je kiest het woord dat voor je
gevoel het meeste aansluit bij het woord dat je zoekt. Een stuk of
tien suggesties later heb je hem. Want WoordWolk denkt met je
mee en schat in wat je zou kunnen bedoelen.
“We hebben deze app gemaakt voor mensen met de taalstoornis
Een screenshot van WoordWolk.
Jop van Heesch
afasie”, zegt softwareontwikkelaar Jop van Heesch, verbonden
aan de Radboud Universiteit Nijmegen. “Afasiepatiënten weten
wat ze willen zeggen, maar kunnen – vaak door hersenletsel of
een beroerte – hun woorden niet vinden.” Je kent de frustratie misschien een klein beetje, als je midden
in een verhaal stilvalt. Je kan je een hoofdstad, term of naam opeens niet meer herinneren. Het woord ligt
op het puntje van je tong, je denkt te voelen hoe lang het is of met welke letter het begint, maar je komt er
gewoon niet op. Afasiepatiënten ervaren dit onvermogen om woorden te vinden elke dag, en continu.
Met je meedenken
“We hebben kennis over taalverwerking in de hersenen gecombineerd met algoritmes uit de kunstmatige
intelligentie”, vertelt Van Heesch. “Zo is de WoordWolk gebaseerd op onze natuurlijke manier van
associëren. Dat is bijzonder: oudere woordzoekprogramma’s delen woorden vaak in strikte, hiërarchische
categorieën in. Als je naar het woord kip zoekt, vind je dat woord via dieren, vogels en pluimvee. Maar als
je als gebruiker niet precies weet in welke categorie je zoekt, dan kan je niet zo veel met zo’n hiërarchisch
systeem. Wij wilden ook weten: welke woorden associëren mensen bijvoorbeeld met kip? Welke
hiërarchieën maken mensen? En met welke woorden komt het woord kip vaak voor in teksten?”
Op basis van deze kennis heeft Van Heesch een algoritme gemaakt dat
dus op natuurlijke wijze associeert en met je mee lijkt te denken. “De
app biedt eerst algemene, en daarna steeds specifiekere woorden aan.
Vergelijkbaar met hoe het spel Wie is het? werkt. Om de persoon van je
tegenstander te raden, stel je vragen die zoveel mogelijk relevante
informatie opleveren. Je eerste vraag is dus niet: ‘is het Bill?’, maar
Flickr.com
juist een algemene als: ‘is het een man?’” Elke vraag wordt specifieker:‘heeft hij een volle haardos?’ En:
‘heeft blosjes op zijn wangen?’
“Zo kunnen afasiepatiënten uit een verzameling van bijna 3000 woorden vaak in minder dan tien stappen
een woord vinden”, zegt Van Heesch. “Door veel te oefenen, kunnen ze hun hersenen iets beter laten
worden in het vinden van hun woorden.” En hoe meer mensen hem gebruiken, vervolgt Van Heesch, hoe
slimmer Woordwolk wordt. Want elke gebruiker levert hun anoniem informatie over hoe we associëren.
“Ook mensen die geen afasie hebben, kunnen de app doen! Zij kunnen het als een taalspelletje zien: hoe
kom ik zo snel mogelijk bij het woord dat ik in gedachten heb? Bijvoorbeeld stinkdier, spruitje of
camping.” Vanaf vandaag kan je WoordWolk downloaden in de App Store van Apple.
Andere apps in de maak
Van Heesch sleutelt al sinds 2012 aan WoordWolk, samen met Peter
Desain, hoogleraar kunstmatige intelligentie aan de Radboud
Universiteit en taaltechnoloog van Language in Interaction. In 2012
wonnen ze de Kwaliteitsprijs van de Hersenstichting, die elk jaar wordt
uitgereikt aan een goed idee dat ten goede komt aan mensen met een
hersenaandoening. Vorige weekwas de de app dan eindelijk klaar:
afgelopen donderdag presenteerden Van Heesch en Desain
Synestheten koppelen geuren of
WoordWolk op de publieksdag van de Hersenstichting.
kleuren vaak aan letters of cijfers,
of bijvoorbeeld aan de maanden
De taaltechnologen van Language in Interaction hebben nog meer
van het jaar. Flickr.com
leuke plannen. Zo komt er een spel waarbij de speler met behulp van
geluidsfragmenten vanalles over vreemde, exotische talen kan leren.
Zoals hoe de taal klinkt, door wie deze wordt gesproken en waar hij voorkomt. Ook is er een app in de
maak waarmee mensen kunnen ontdekken of ze synestheet zijn. Dat ben je als je brein verschillende
vormen van zintuiglijke informatie met elkaar vermengt, als je bijvoorbeeld geuren of kleuren aan letters
of cijfers koppelt, of aan de maanden van het jaar. We houden je op de hoogte!
Download WoordWolk gratis in de App Store van Apple.